Posts

Gwarchod y Ddraig

Image
Dyma bwt a 'sgwennais ar gyfer tudalen flaen Yr Odyn, Hydref 2018 - papur bro Nant Conwy, y pentrefi Cymraeg gwledig sy'n cwmpasu 'Dre' (Llanrwst). 


Ydych chi’n gwylio cyfres gomedi newydd BBC Wales, Tourist Trap? Wedi’i hysgrifennu gan Sian Harries, Gareth Gwynn a Tudur Owen sydd hefyd yn serennu ochr yn ochr ag Elis James ac eraill, mae’n tynnu blewyn o drwyn y cwango twristiaeth Wow! Wales dan arweiniad Saesnes a chriw PR digon di-glem. Nid mod i’n awgrymu unrhyw debygrwydd â ‘Croeso Cymru’ am eiliad - tîm fu’n gyfrifol am ymgyrch farchnata £5 miliwn y llynedd a arweiniodd at ddim ond 0.5% yn fwy o ymwelwyr tramor i Gymru. Cymharwch hyn â chynnydd o 17% o dwristiaid rhyngwladol i’r Alban. Dyma un o straeon diweddar Y Byd yn ei Le gyda Guto Harri, a gododd gwestiynau poenus am strategaeth fethiannus Visit Wales (waeth inni ddefnyddio’r teitl Saesneg ddim, fel diwydiant a bydolwg Seisnig ar y naw).
Cwyn perchennog gwesty o Aberystwyth oedd bod llai o arweiniad a chydwei…

Fydd y chwyldro gwleidyddol ddim ar y teledu gyfaill

Image
Bues i ar fy nhrafals yn ddiweddar. Stockholm y tro hwn. Dinas wâr, lân, gyda strydoedd coblog ag adeiladau siwgr eisin, amgueddfeydd a chaffis yn ymestyn dros 14 o fân ynysoedd. Parch i feicwyr a theuluoedd a defnyddwyr trafnidiaeth gyhoeddus. A rhyw obsesiwn anghynnes â“chomedïau” Americanaidd a Call the Midwife. Doedd dim modd dianc rhag uffern Brexit (Breg-zit i ambell ohebydd Cymraeg) chwaith, gyda newyddion SVT yn rhoi blaenoriaeth i ymweliad aflwyddiannus diweddar Mrs May â’r UE.
Dychwelyd adre wedyn i weld bod ein Sianel Genedlaethol yn rhoi llwyfan i ddynas amhoblogaidd arall, un sy’n ennill bywoliaeth trwy ladd ar leiafrifoedd. Katie Hopkins a saciwyd gan orsaf radio LBC (“Leading Britain’s Conversation”). Katie Hopkins a ymddangosodd yng nghynhadledd gwrth-Fwslimaidd For Britain ochr yn ochr â gwadwr yr Holocost. Katie Hopkins fu’n llygru strydoedd Caerdydd yn ddiweddar wrth sgowtio am “stori” yn erbyn addysg Gymraeg. A Katie Hopkins gafodd rwydd hynt i ymddangos ar S4C gyda…

S'long Sheryl Ann!

Image
Ro’n i wedi amau byth ers neges a llun ar gyfrif trydar un o gyfresi arfaethedig y Sianel, @35AWR1. Ynddi, roedd cast o ddeuddeg aelod o’r rheithgor mewn drama waedlyd wedi’i ’sgwennu gan Fflur Dafydd, yn eu plith, Lisa Victoria sy’n fwy enwog inni fel Sheryl Ann Hughes (née Howarth, née Llywelyn) ers 17 mlynedd. A dyna feddwl yn syth bín mai hi fyddai’n gadael Cwmderi mewn hers, yn stori fawr yr haf Pobol y Cwm.
Sheryl druan â’i hoffter o bopeth pinc a dynion anaddas. Sheryl hirddioddefus a gafodd ei siâr o gariadon anghynnes, yn gelpwyr, godinebwyr, treiswyr a hyd yn oed paedoffeil. A Sheryl fythol fyrlymus a gyrhaeddodd y Cwm yn llawn sgrech a sodlau uchel, ond a adawodd yn gelain ar waelod grisiau fflat y Salon. Gair i gall - peidiwch â gadael bocsys cardbord gwag ar ben landin. Na phechu hanner eich cydbentrefwyr.
Fe gafodd yr actores ddigon o straeon heriol i’w hymestyn i’r eithaf, yn enwedig y trallod o golli’r bychan, Meilyr. A hyd yn oed pan oedd ambell actor, egstra neu stori …

Merwino'r glust

Image
Aaaargh!
Digwydd troi i wylio penawdau hwyr ITV Wales wnes i pan ddigwyddodd yr anffawd. Ynddi, roedd stori am bla o bryfed oedd yn poeni trigolion tai teras yn “Claneckley”. Anffodus iawn, meddyliais, ond lle gebyst mae’r dref sydd yng nghanol yr hunllef Hitchockaidd hwn? Deall yn raddol wedyn mai tre’r Sosban oedd dan sylw, ac na allai neu na fynnai’r ohebwraig yngan Llanelli dros ei chrogi.
Aaaaargh!!
Tolltais de poeth dros fy mechingalws ar ôl cael fy nghythruddo. Gair i gall - peidiwch â chael paned wrth wylio newyddion Saesneg Cymru. Mae’r mantra North Wales llall a’r South Wales arall yn fy ngwneud i’n gyndyn o’u gwylio hefyd, fel petaen nhw’n mynd ati i greu rhwyg a wal fawr ddychmygol o Aber i’r Amwythig.
Arferwn osgoi Wales Today dim ond achos Jamie Owen, ond rŵan, ’sdim esgus, â’r Bonwr o Benfro wedi codi pac a gadael i fwnglera enwau lleoedd Twrceg ar sianel TRT World. O leiaf mae pethau wedi altro fymryn, gyda’r Bangor Aye Jennifer Jones yn llywio’r brif raglen nosweithiol ga…

Ewropa

Image
Dw i’n Ewropead i’r carn. Yn bachu ar bob cyfle i adael yr ynys fach oeraidd hon sy’n hwrjio’i Phrydeindod ar bawb, a chofleidio’r cyfandir mawr amlieithog sy’n estyn croeso i eraill. Oslo sydd ar y gweill fis yma. Dramâu teledu wedyn. Unrhyw beth wedi’i isdeitlo, dw i yno. Rhai Danaidd ar nosweithiau Sadwrn BBC Four sbardunodd popeth, ond bellach, mae pob sianel gwerth ei halen yn cyflwyno ditectif trwblus â dilledyn neu gar unigryw sy’n mentro i goedwigoedd a warysau tywyll heb dortsh. Mae ’na smörgåsbord ohonyn nhw ar netflix meddan nhw, ond dw i’n gyndyn o danysgrifio’n hun i fwy o ddyledion misol, felly gwasanaeth am ddim rhagorol ‘Walter Presents’ Channel Four i mi. 
Dros hirlwm y gaeaf eleni, bues i’n porthi (be’ di “binge” yn Gymraeg ’dwch?) ar gyfresi tramor, gydag uchafbwyntiau fel Tjockare än vatten (Thicker than Water) a Coppers (Rough Justice), y naill o ynysoedd Åland Sweden a’r llall o Fflandrys. Y gyntaf yn saga dau frawd a chwaer â llond wardrob ikea o sgerbydau sy’n g…

Chwara' plant

Image
“Sut beth ydi’r Stwnsh Sadwrn newydd ’ma?” holais fy nith dros y Pasg.
“Iawn” atebodd Nanw Swyn mewn llais-ymhell-o-fod-yn-iawn, gan fynd ymlaen i gyhoeddi’n llawn hyder hyfryd naw mlwydd oed nad yw hanner cystal heb Anni, Owain, Tudur na Lois. 
Am ddweud mawr, dair blynedd wedi i S4C yn ei doethineb amheus, roi’r fwyell iddyn nhw a lladd un o frandiau gorau’r Sianel. Torri costau oedd y rheswm yn ogystal â chopïo arferiad CBBC o ddefnyddio logos yn lle cyflwynwyr cig a gwaed yn ddolen gyswllt rhwng rhaglenni. Ond does gan blantos Lloegr ddim byd cyffelyb i Steddfod yr Urdd, lle mae cannoedd os nad miloedd yn mobio’r wynebau cyfarwydd rownd cae ym mis Mai ac yn mynnu crystau-t, posteri a ffrisbis o’u harwyr fythol wenog.Heddiw, mae’r pedwarawd yn barddoni a magu teulu, yn cyflwyno a dyfarnu gemau rygbi, yn diwtor clocsio ac yn cyflwyno sioe radio fasnachol Saesneg i arfordir y Gogledd.
Mae gan bawb eu hatgofion a’u harwyr rhaglenni plant Cymraeg. Roedden nhw’n rhan annatod o’n plentyndod…

Cefn-gefn

Image
Yr Heliwr sbardunodd bopeth. Y busnes cynyrchiadau cefn wrth gefn ’ma. Dw i’n cofio’r ffilm beilot ar S4C Nadolig 1991 fel ddoe, ac ymgolli’n lân yn hynt a helynt DCI Noel Bain (Philip Madoc) a’i ferch Hannah (Ffion Wilkins), wrth i lofrudd stelcian rownd strydoedd Aber. O’r diwedd, roedd ’na dditectif Cymraeg cystal os nad gwell na Taggart’sy byd. Darlledwyd pum cyfres i gyd rhwng 1994 a 2002, ynghyd â fersiwn Saesneg A Mind to Kill ar HTV, Channel 5 a Sky1 maes o law, hyd at Awstralia bell. Ac mae’r arwyddgan pibau Periw yn dal yn fyw yn y cof. Roedd hon yn dywyll braf ymhell cyn i’r Daniaid greu’r fath ffws a ffasiwn o’r genre noir gyda Forbrydelsen (The Killing) yn 2007.
Fis Hydref 2013, ffrwydrodd chwaer gyfres o’r enw Y Gwyll ar ein sgriniau – eto o blith heddlu Ceredigion, eto gyda chyfieithiad Hinterland ar gyfer BBC Wales-amheus-o-bopeth-Cymraeg, BBC Four a Netflix. Roedd y byd a’r betws wedi mopio (Hinterland – the TV noir so good they made it twice, meddai’r Guardian yn 2013…