Posts

Showing posts from January, 2012

Clwb Natur nos Fercher

Image
Wn i ddim a fuaswn i a Iolo Williams yn cyd-dynnu. Dwi’n dod o gefndir amaethyddol, yn ddatganolwr brwd ac yn croesawu unrhyw gyfle i droi ffordd drol yr A470 yn gefnffordd genedlaethol o’r iawn ryw. Mae Mr Natur S4C ar y llaw arall wedi lladd ar ffermwyr defaid mynydd yn y gorffennol, yn cyhuddo’r Cynulliad Cenedlaethol o fopio’n ormodol ar fetropolis Caerdydd, ac wedi dadlau’n llym erioed yn erbyn ffordd osgoi Pontnewydd ar Wy. Ond fel arbenigwr yn ei faes, mae’n ddiguro, yn un o gyfranwyr rheolaidd a difyr Galwad Cynnar gyda Gerallt Pennant, heb sôn am gyfresi teledu di-ri yn y ddwy iaith. Cyfres chwe rhan Antur yGorllewin (Aden) yw’r ddiweddaraf ar S4C - nid dilyniant i’w anturiaethau gyda llwythi brodorol America, ond portread o fyd natur gorllewin Ewrop, o gynhesrwydd ynysoedd yr Asores i oerni Gwlad yr Iâ. Er mai pobl Ewrop yw ’niléit a ’niddordeb mwyaf i, fel cyfres ddogfen Putin, Russia and the West BBC Four ar hyn o bryd, dyma dderbyn gwahoddiad y dyn ei hun i fwynhau “dipyn…

Dinasti

Image
“Mae gyda’r teulu ’ma safone.”
“Safonau?! BETH?! Yn Hong Kong, ’da Suzy Wong?”

Cracar o lein wrth i Miriam Ambrose fynd ben-ben â ‘Dadi’ ynglŷn â’i affêrs mewn golygfa gofiadwy o’r rhaglen Cofio Dinas, teyrnged hiraethus a thafod yn y boch i sioe sebon HTV a welwyd ar S4C rhwng 1985 a 1991. Gyda chyfuniad o glipiau a chyfweliadau gyda’r actorion a’r criw cynhyrchu, cawsom awr o nostalgia difyr. Ydy, mae’n hawdd chwerthin am ben arddull arbennig y gyfres, gydag actio mor stiff â marwdy ar brydiau, ebychiadau a seibiau dros ben llestri o Americanaidd, y gwisgoedd mawr a’r gwalltiau mwy. Ond fe lwyddodd Graham Jones y cynhyrchydd i dorri tir newydd a deffro’r gynulleidfa Gymraeg o’u trwmgwsg gwledig mewn cyfresi fel Minafon a Pobol y Cwm, trwy gyflwyno teulu’r Ambrose a Gregory ac ambell gyn-fyfyriwr fel Tony Llywelyn a Simon Fisher o’r rhagflaenydd, Coleg. Llwyddodd i gorddi’r dyfroedd hefyd, gyda’r defnydd helaeth o Saesneg busnes hirwyntog, ambell reg a slang Caerdydd a oedd yn wrthun i…

Crïo-chwerthin ar yr A470

Image
WEITHIAU, dwi’n amau a ddylwn i yswirio’r car rhag peryglon ‘gwrando ar Radio Cymru’. Mae’r orsaf yn gydymaith cyson i mi wrth igam-ogamu ar yr A470, heblaw am Fwlch Oerddrws a thir neb Sir Faesyfed lle caiff ei disodli gan orsaf Wyddeleg am ryw reswm. Cofiwch chi, mae hynny’n fendith weithiau pan fo’r DJ yn chwarae rhyw gân Nashville Gymraeg. Dwi mewn perygl o sgrialu i’r clawdd wrth wrando ar yr orsaf ambell dro, yn enwedig pan fo gwleidyddion a gohebwyr y Bae yn lladd yr iaith gyda’u “delifro”, “ffocysu”, “sgrwtineiddio” a “blaenori”. Dro arall, mae bwletinau newyddion yn gwneud i mi ferwi o glywed cyfieithiadau o sgriptiau Saesneg y Gorfforaeth. Dros y Calan, cyfeiriodd Siân Elin Dafydd at ddigwyddiad yn ‘Ysbyty Withybush’ Hwlffordd yn lle’r Llwynhelyg arferol.

Ar yr ochr gadarnhaol, mae ambell raglen arall yn gwneud i mi ’lanha chwerthin nes ’mod i’n gorfod stopio yn y gilfan agosaf i gallio. Rhaglen Tudur Owen amser cinio dydd Sadwrn ydi honno, awr a hanner o sgyrsiau difyr, amb…

Selebs/4C

Image
Blwyddyn Newydd Dda un ac oll, ac ymddiheuriadau i Roger Williams, awdur Gwaith Cartref am ei ailfedyddio’n Owen yn llith olaf 2011. Dyna un o’m haddunedau eleni - canolbwyntio ar gael cyfenwau’n gywir, a bod ychydig yn fwy goddefgar tuag at gynnyrch Cymraeg mewn cyfnod o gyni a newid mawr dan law Prif Weithredwr newydd Parc Tŷ Glas. Berig y bydda’ i wedi torri’r ail adduned yn rhacs jibidêrs erbyn diwedd yr erthygl…

Mi ddiflannodd y ’Dolig cyn gyflymed â phapur lapio presanta’r plant yn nhŷ fy chwaer y bore hwnnw. Ac am y tro cyntaf ers cantoedd, gwyliais Dechrau Canu Dechrau Canmol er mwyn cael profiad amgenach o’r ŵyl na gorfwyta a gorbopeth arall. Hynny a’r ffaith fod y rhaglen noswyl Nadolig yn cael ei darlledu dan olau cannwyll hyfryd o Eglwys Sant Grwst ym mro fy mebyd. Ond, a minnau’n disgwyl lleisiau a wynebau lleol, synnais o weld y gyfres hanner canrif oed yn rhoi cymaint o lwyfan i ferched yr hen orllewin Morgannwg - Siân Phillips ac Elin Manahan Thomas. Dyna chi slap a sno…

Tyrcwns a Chracyrs 2011

Image
Wrth ’sgwennu’r hyn o lith i gyfeiliant Hei! Pawb Nadolig Llawen am y pumed tro ar y radio heddiw, dwi’n gweddïo y bydd genod Pheena yn ymuno â streic dridiau’r cerddorion Cymraeg wythnos nesaf. Ac mae’r meddwl yn naturiol droi’n ôl at ddigwyddiadau’r flwyddyn a fu, gan gynnwys y da a’r drwg ym myd radio a theledu. Ond yn wahanol i gystadleuaeth personoliaeth chwaraeon y flwyddyn BBC Prydain, mae yna le i ferched yng nghlodrestr y golofn hon. Felly, pa raglenni Cymraeg barodd i mi orfoleddu fel cais olaf Shane yn Stadiwm y Mileniwm neu ddiawlio fel cerdyn coch Sam yn Seland Newydd?

Y TYRCWNS

5 Sori, Siwan Ymddiheuriadau i’r awdures Siwan Jones. Er bod llawer wedi mwynhau Alys, cyfres ddrama dywyll am fam sengl a’i chydbreswylwyr brith mewn bloc o fflatiau rhywle yn y gorllewin, nid felly fa’ma. Fi ’di’r bai, yn disgwyl Con Passionate neu Tair Chwaer arall. Gormod o olygfeydd duach na du, llygod mawr a baw cŵn, ar gyfer nos Sul yn tŷ ni.

4 Boddi yn ymyl y lan Mae yna wastad rhyw gyffro y…

Nid ar fara'n unig...

Image
Ddechrau’r flwyddyn, gwelwyd deryn prin iawn yma yng Nghymru - cyfres ddrama Saesneg gan BBC Llandaf yn unswydd i’r gynulleidfa gynhenid. Dim actorion o Oxbridge yn teithio mewn Tardis neu’n datrys dirgelion sy’n seiliedig ar lyfrau Arthur Conan Doyle, a Chaerdydd a’r cyffiniau yn cogio bod yn unrhyw le heblaw Caerdydd a’r cyffiniau. ‘Haleliwia!’ meddwn i, a ‘hwrê’ meddai’r gwylwyr a roddodd groeso cyffredinol os nad gwresog i Baker Boys. Llwyddodd i ddenu ffans dros Glawdd Offa hefyd, gydag adolygydd The Stage, papur newydd diwydiant celfyddydau perfformio Prydain - teli a theatr a ballu i chi a fi - yn canmol dan y pennawd bras “The Welsh drama that deserves national attention”. Dim ond tair pennod gawsom ni, fodd bynnag, gan wneud i rywun amau fod toriadau’r Bîb yn dechrau brathu. Ond na phoener, mae hynt a helynt gweithwyr becws Valley Bara yn ôl am gyfres arall… o dair eto. O wel. Berig ein bod ni’n gorfod bodloni ar friwsion eto, tra chafodd Matt Smith a’r Tardis gyfres 13 penno…

Y Cythrel Cystadlu a'r Cwrw

Llond sied o hwyl a llond trelar o ddoniau ar y llwyfan. Dyna rai o’r ystrydebau a ddefnyddiwyd yn Eisteddfod Ffermwyr Ifanc: Digwyddiadau ’11 o Sunny R’yl nos Sadwrn diwethaf. Rhaglen a brofodd, heb os nac oni bai, fod mwy o dalent ym mys bach y cystadleuwyr hyn na’r perfformwyr carioci ar raglen ITV yr un pryd sy’n colli gwylwyr yn llu. O gerdd dantio i feimio cân gan gymeriadau plant poblogaidd, roedd yna rywbeth i blesio pawb. Mae’n siŵr fod yna sgetsh efo llancia blewog mewn wig a bronnau plastig yno’n rhywle hefyd, elfen mor annatod o’r cystadlu â Morgan Jones, Ifan a Mari fel cyflwynwyr. Byddai’n braf petai S4C wedi mentro i ddefnyddio wynebau newydd o’r clybiau i gyflwyno peth o’r arlwy, pobl sy’n nabod y criw ac yn gwybod sut i gael y gorau o’r cystadleuwyr nerfus gefn llwyfan. Rhywun fel Meinir Ffermio Jones efallai, sydd wedi hen ennill ei phlwyf ar gyfres amaethyddol nos Lun bellach. Gallai ei chydweithiwr Terwyn Davies fod wedi cadw’i sedd yn gynnes yn y stiwdio wrth iddi…

Yr Aur

Image
Cyfres ddrama 17 mlwydd oed ydi uchafbwynt y Sianel i mi’n bersonol ar hyn o bryd. Iawn, mae yna gyfresi newydd diweddarach ymlaen hefyd. Mae’n braf gweld Dai yn ôl bob nos Lun, ond dwi ddim mor frwd dros ddau o sêr adloniant ysgafn y Sianel. Mi wn fod siopau’r stryd fawr eisoes yn bla o drimins a geriach 2-am-bris-1, ac y bydd Tap Dancing Turkeys – a’n gwaredo - yn helpu Arglwydd Faer Caerdydd i gynnau goleuadau Dolig y brifddinas heno, ond dwi DDIM yn barod am fabi diweddaraf Stifyn Parri, Seren Nadolig Rhos eto. Dewch yn ôl ata i ddiwedd y mis. A tydi sbloets fawr y tenor perocsid o Bontsenni ddim yn apelio chwaith, er bod ganddo filoedd o ffans parod ar gyfer Rhydian’s Got Talent S4C.

Ond yn ôl at y gyfres ddrama 17 mlwydd oed ’na. Ydy, mae hynt a helynt perchnogion busnesau bach Pengelli (Ffilmiau’r Nant) yn ôl yn slot aur y sianel. Tapio’r ddwy bennod wythnosol amdani, felly, a’u gwylio ar bnawn Sul gwlyb a thywyll. Er fy mod i’n cofio gwylio’r cyfresi cyntaf o 1994 ymlaen, ni al…