O Akureyri i Amsterdam

Gwlad yr Iâ. Gweriniaeth Lychlynnaidd â phoblogaeth Caerdydd yng nghanol unigeddau gwyllt gogledd yr Iwerydd. Lle mae pen dafad ar y fwydlen i’w olchi lawr â chwrw nawpunt y peint. Gwlad gyfoethog ei chwedloniaeth a’i chariad at lenyddiaeth - gydag arferiad hyfryd y jólabókaflóð (fflyd o lyfrau Nadolig - peidiwch â gofyn i mi ynganu) lle mae pob un wan jac yn rhoi nofel yn anrheg dan y goeden. Does ryfedd mai Ísland yw’r wlad sy’n cyhoeddi’r nifer fwyaf o lyfrau yn y byd fesul pen y boblogaeth. Gwlad o bensaernïaeth eiconig - mae cadeirlan goncrid Reykjavik yn ffefryn personol – a rhaeadrau, ffynhonnau poethion ac anialdir du sy’n debyg i greadigaeth CGI-aidd Hollywood. Ac yn y gogledd pell, 387km a phedair awr a hanner o’r brifddinas, ail ddinas Akureyri a chartref Andri. ‘Pwy ddiawl?’ meddech chi. ’Ol Ólafur Darri Ólafsson 'de, Wyddfa o blisman a chwaraeir gan Ólafur Darri Ólafsson. Croeso mawr yn ôl iddo fo ac ail gyfres o Trapped ar BBC Four bob nos Sadwrn.

Roedd angen canolbwyntio cryn dipyn ar hon, yn enwedig gyda phennod gyntaf llawn enwau egsotig-ddieithr lle mae pob Thór, Dagnýr a Heiðar naill ai’n perthyn o bell neu’n meddu ar farf a siwmper ’sgotwr. Ond sticiwch iddi a gadewch i’r dirgelwch a’r dirwedd anhygoel eich tywys am ddwy awr ar y tro. Ac os na lwyddodd yr olygfa agoriadol o ddieithryn yn cofleidio un o weinidogion y llywodraeth ar y stryd fawr cyn tanio petrol drostyn nhw, yna ewch nôl i Noson Lawen.

Cawsom ein difetha’n rhacs gan thrillers Ewropeaidd y penwythnos diwethaf, gyda chyfres newydd Baptiste ar BBC One nos Sul. Cyfres newydd, ie, ond yn seiliedig ar brif gymeriad dwy gyfres o Missing am y Ffrancwr cloff (Tchéky Karyo) sy’n sgut am ffeindio pobl ddiflanedig. Wedi cyfresi blaenorol yng Ngwlad Belg a’r Almaen, yr Iseldiroedd piau hi’r tro hwn, ac mae strydoedd pwdr Amsterdam yn gymeriad ynddo’i hun ochr yn ochr â’r tramiau cyflym a’r enfys o diwlips. Cynhyrchiad gwirioneddol ryngwladol gyda phlethwaith o Ffrancwyr, Isdeldirwyr, Saeson a Rwmaniaid, a rhesiad o isdeitlau i wylltio’r Rees-Mogg-garwr selocaf.  Mae ’na flas Cymreig iddi hefyd, gyda Trystan Gravelle o Lanelli yn chwarae rhan Greg, perchennog siop goffi a chymar Kim Vogel sydd SBOILAR! SBOILAR! wedi newid ei rhyw.

Tydi ddim yn hawdd i’w gwylio ar adegau - meddyliwch am gorff a llif gadwyn - ond pwy sydd isio bwyd llwy syrffedus o Call the Midwife bob tro? Braidd yn llugoer fu’r adolygiadau cychwynnol, ond wfft iddyn nhw, dw i wrth fy modd. A jyst fel ydych chi’n dechrau coelio cymeriad, mae’r sgwenwyr yn llwyddo i sgubo’r carped o dan eich traed.

Dw i’n dechrau ofni’r gwaethaf am Mme Baptiste a’i hwyres fach yn barod...

• Trapped // BBC Four // Nos Sadwrn 9-11
• Baptiste // BBC One // Nos Sul 9-10

Blwyddyn newydd, cyfresi newydd

Mae’r bwrdd bwyd wastad yn faromedr da o’r byd a’i bethau. Ac felly’r oedd hi ddydd San Steffan, lle bu’r teulu estynedig acw - o saith i saithdeg pump oed - yn trafod arlwy S4C dros yr ŵyl. Yn fras, Sioe Dolig Hen Blant Bach oedd y ffefryn clir, mewn rhifyn arbennig o’r fformat hynod lwyddiannus (a gafodd fedal arian yng Ngŵyl Ffilm a Theledu Ryngwladol Efrog Newydd y llynedd) pan ddaeth pensiynwyr a phlantos Pen-y-groes, Nantlle at ei gilydd i lwyfannu sioe arbennig dan gyfarwyddyd “showman mwya’r Dyffryn”, Ken Hughes. Ac roedd y chwerthin a’r canu wir yn falm i’r enaid, yn enwedig i rai wedi’u rhwydo gan ddementia. Os na chawsoch eich effeithio gan ddeuawd ‘Dawel Nos’ Mair 82 oed ac Olwen fach, well i chi jecio’ch calon reit handi. Môr o Gymraeg naturiol braf, a throsleisydd cwbl naturiol nid cyfieitheg. Ac os na chaiff y gyfres arbennig hon fwy o wobrau yn 2019, mi fwytai bob owns o’r marsipán ar gacen ’Dolig nesa. Roedd Nadolig Hafod Lon lawn mor ysbrydoledig (rhowch sioe i Guto Meredydd reit handi) ac Anfonaf Angel: Côr Rhys Meirion yn brofiad hynod emosiynol. Ar y llaw arall, “hen lol” a “gwarthus” oedd yr ymateb i Pobol y Cwm noson Nadolig, gyda chymeriadau pantomeim ym Methania ychydig funudau wedi achos o herwgipio babi ar ben to’r capel drwgenwog. Ai fi oedd yr un deimlodd yn uffernol o anghyfforddus yng nghwmni fy nai saith mlwydd oed a nith deg oed, o weld cymeriad yn paratoi rhesiad o gocên? Oes, mae lle ac amser i bopeth, yn enwedig ar adegau prin o’r flwyddyn pan mae’r teulu cyfan yn fwy tebygol o gydeistedd o flaen y bocs.

Ond “mae ddoe yn ddoe” fel canodd y siwpyrgrŵp o Lanrwst, a’n meddyliau’n prysur droi at 2019. A chyda 29 Mawrth ar ein gwarthaf, dw i’n falch o weld cynifer o ddramâu Ewropeaidd o’n blaenau. Baptiste (BBC1, mis Chwefror) gyda’r ditectif Ffrengig ar drywydd achos newydd yn Amsterdam, rhagor o ias a chyffro’r ysbïwyr o ddwyrain Berlin yn Deustchland ’86 (Channel 4, gwanwyn) ac addasiad teledu o nofelau trosedd Tana French yn Dublin Murders (BBC1, hydref).

Tchéky Karyo aka Julien Baptiste

Ond yn ôl i’r presennol a thipyn nes adref, mae nosweithiau Sul S4C yn argoeli’n dda. Mentrodd Heledd Cynwal, Siôn Tomos Owen a’r Dr Iestyn Jones (Ieuan Griffiths am byth i fi, sori) dros y swnt i Enlli ym mhennod gynta’r flwyddyn o Cynefin – cyfres sy’n gweiddi “slipars o flaen tân!” i gloi’r penwythnos mewn steil. Cyn i’r ddrama 35 Awr eich deffro’n ddigywilydd gyda mwy o gymeriadau annifyr â gwaed ar eu dwylo. Ac wedi tair cyfres flaenorol wedi’u gosod mewn stad o dai dosbarth canol (y gyntaf a’r orau o bell, bell ffordd), swyddfa ddinesig (fe rois i’r gorau iddi chwarter ffordd drwodd) a fferm yn Sir Gâr (bron cystal â’r gyntaf), criw o reithgor mewn gwesty ’sblennydd (Cwrt Colman, Pen-y-bont ar Ogwr) sydd dan y chwyddwydr y tro hwn. Roedd y golygfeydd cychwynnol – cwpwl yn cnychu, rhywun yn rhedeg o’r adeilad yn wenfflam - yn awgrymu’n gryf na ddylwn i wylio hon gyda’m nith, nai na mam. Mae’n berwi o dyndra, yn enwedig wrth i griw o bob oed, dosbarth cymdeithasol a chrap ieithyddol gael eu gorfodi i gydweithio er lles system gyfiawnder Lis Windsor. Diolch i’r drefn am ddawn deud Gillian Elisa, sy’n cael serennu yn ei hacen naturiol wedi’r Gog g’neud yn Craith, ac actio mud Gareth Bale (na, nid hwnnw) sy’n ddigon i ddychryn unrhyw un.

Pwy ’nath? Pa lofruddiaeth rydyn ni fod i’w datrys?

Dewch ’nôl ata i ganol Chwefror.