Accéder au contenu principal

Articles

Affichage des articles du août, 2012

Hydref Homeland

Mae gŵyl y banc olaf ond un eleni wedi mynd. Sy’n golygu un peth. Naci, nid y ffaith y bydd yr archfarchnadoedd yn llawn tinsel cyn hir - a’n gwaredo - ond bod fy hoff dymor yn prysur nesáu. Ie, tymor yr hydref a’i liwiau bendigedig, tymor troi’r clociau a thymor teledu da! Mae’r sianeli wedi hen hybu eu fersiynau nhw o wledd y Cynhaeaf. Y Bîb i gychwyn, gyda hysbysebion sy’n dal i fanteisio ar orfoledd y Jiwiblympics (“Original British Drama” a “Made in Britain”) heb anthem Mrs Windsor. Chwarae teg i’r Gorfforaeth Brydeinig, mae’n arlwy go flasus ar yr olwg gyntaf gyda llond trol o sêr rhyngwladol fel Melissa George, Gillian Anderson ac Elisabeth Moss yn serennu ochr yn ochr â’r Brits. Un o’r uchafbwyntiau, a ddarlledwyd nos Sul diwethaf ar BBC2, oedd Murder, drama unigol am ddwy chwaer yng nghanol dirgelwch y llofruddiaeth yn ninas Nottingham. Gydag un o’m hoff actorion Cymreig, Robert Pugh - dysgwr cariad@iaith ddechrau’r haf - yn chwarae rhan Ditectif Arolygydd, a Birger Larsen un…

My Big Fat OTT Welsh Wedding

Un cymeriad yn talu am barti priodas ei chyn-ŵr atgas sy'n priodi dynas gysgodd efo boi dreisiodd ei merch ei hun. Chwaer cyn-ŵr y briodferch ydi'r forwyn, gan guddio'i bol-disgwl-babi yn aflwyddiannus efo'i bag llaw a neb yn holi. 'Run o blant y cwpl anghynnas yno, a dim ond Mark Jones a Debbie a llond dwrn o egstras Yellow Pages yn y parti.

Sesiwn Fach

Rhyw ugain haf yn ôl, roeddwn i’n cael modd i fyw yn hel gwyliau gwerin ar hyd a lled y wlad ’ma. Neidio ar fws TrawsCrwban a’i throi hi am Ffostrasol a Dolgellau. Ac roedd S4C a Radio Cymru wastad yn darlledu’n fyw o lwyfannau’r ddwy ŵyl yn eu bri, cyn i gyfuniad o’r dirwasgiad, rhaglenni rhy uchelgeisiol a drud a baich biwrocratiaeth iechyd a diogelwch roi taw ar bethau. Bellach, mae’r Sesiwn Fawr wedi dychwelyd i’w gwreiddiau llai, agos-atoch, a gwyliau gwerin newydd fel Tegeingl yn y gogledd-ddwyrain yn prysur ennill eu plwyf. Bechod nad oedd camerâu Digwyddiadau/12 yno.
Hen, hen gŵyn yma yng Nghymru ydi’r ffaith fod y sîn werin braidd yn angof gan y cyfryngau, yn enwedig o gymharu â’r holl sylw i ganu ’steddfodol, corawl, West-Endaidd. Diolch i’r drefn felly am Yn Fyw o Acapela, cyfres dim-lol o stiwdio hen gapel ym mhentref Pentyrch ym metropolis Cymraeg Caerdydd. Y syniadau symlaf ydi’r rhai gorau yn aml iawn. Dim cyflwynydd gorfrwdfrydig o stabal Cyw sy’n trio’n rhy galed i fod…

Dim Steddfod Susnag

Wel, dyma fi adre’n dlotach ond yn hapusach a chochach diolch i groeso gwresog y Fro. ’Nôl i realiti rŵan gyda nofel fuddugol Robat Gruffudd yn gydymaith ar uffern cymudo Non-Arriva. Ac i’r rheiny sy’n hiraethu’n barod am orji flynyddol y Pethe, mae ’na bedair awr o uchafbwyntiau ar S4C nos Sadwrn yma. Nos Sul wedyn, mae Noson Caryl o’r Steddfod yn saff o blesio, gyda chymysgedd o glasuron pop a sgetshis gyda chymeriadau newydd gwuuuuuuuuuch sy’n tynnu blewyn o drwyn Cymry Cymraeg yr unfed ganrif ar hugain. Dyna’r agosa’ gawn ni i ddychan iach yn absenoldeb rhaglenni Swigs yn oes aur yr 1980au a’r 90au cynnar.
Wn i ddim sut cafodd CPJ gyfle i fynd i’r lle chwech wythnos diwethaf, rhwng cyflwyno’r rhaglen radio foreol o’r maes carafanau gyda Daf Du, gwibio i soffa’r BBC er mwyn cyflwyno p’nawniau o gystadlu ar y bocs, a chwyrlïo megis Wonderwoman i’w gwisg wen cyn canu fersiwn gospel o Weddi’r Orsedd yn y Popty Pinc. Cefais fwy o flas ar raglenni radio nosweithiol Tocyn Wythnos yng nghw…

Ar ôl 4... ewch!

Os ydach chi dan y felan Olympaidd, na phoener. Mewn llai na phythefnos, bydd y Gemau Paralympaidd yn taro'n sgriniau - ond nid y BBC. Sy'n golygu dim blydi Garry Lineker a'i Team England na'r Matt Baker 'na, cyflwynydd mor ddigymeriad â Chwm-brân. Croeso anferthol, ar y llaw arall, i Clare Balding o'r Beeb, gwir seren Llundain 2012 i lawer, sy'n ffeirio'r pwll nofio am soffa prif raglen Baralympaidd Channel 4 ar y cyd a'r chwaraewr pel-fasged cadair olwyn, Ade Adepitan. Jon Snow, Mr Newyddion y sianel honno fydd yn llywio'r seremoniau agoriadol a chloi (heb lolian di-glem Trevor Nelson nac ymddangosiadau erchyll gan Paul McCartney na George "plygio fy sengl newydd" Michael, gyda lwc) ac Iwan Thomas yn ymuno a sylwebwyr chwaraeon cyfarwydd eraill fel Jonathan Edwards a Sonja McLaughlan, yn ogystal ag enwau newydd fel Liam Holt, capten tim pel-fasged cadair olwyn Cardiff Celts. Tydi'r Bib ddim ar ei cholled yn llwyr chwaith, gan ma…

I hudolus wlad Iolo*

Diolch byth am wythnos ’Steddfod. Er ’mod i’n wyliwr brwd o’r cystadlaethau nofio, beicio ac athletau ar y teledu fin nos, mae’r geiriau Team GB, lluniau camera cyson o Wil a Cêt a Cameron mewn perlewyg, ac anthem Mrs Windsor braidd yn flinderus bellach. O leia’ gawn ni ddweud ta-ta wrth y tîm pêl-droed dadleuol (“England” medd Jake Humphrey, sylwebydd chwaraeon y Bîb), a charthu’r holl jacs yr undeb o Stadiwm y Mileniwm. Carfan Cymru a ‘Hen Wlad fy Nhadau’ piau hi ar S4C, a braf cael dianc i ddarllediadau cynhwysfawr o’r Brifwyl o ddeg y bore tan hanner nos.
Bu tîm Pethe yn brysur gyda’u rhaglenni rhagflas o fro’r Eisteddfod eleni, sydd - fel y clywsom hyd syrffed gan gyflwynwyr radio a theledu - yn “ddieithr iawn” i weddill y wlad. Yn ogystal ag ambell gyfryngi ac Aelod Cynulliad, Gwynfor a Gavin & Stacey, dyma gynefin Iolo Morgannwg. Yr Archdderwydd presennol oedd y dewis mwyaf naturiol i gyflwyno rhaglen deyrnged ddifyr am ffugiwr o fri a thad Gorsedd y Beirdd. Roedd Jim Parc N…

Sioe a hanner

Oedd, mi roedd hi’n dipyn o sioe. Un tipyn gwell na’r disgwyl hefyd, er bod hen sinig blin fel fi yn barod i wfftio pasiant Prydeinig Boyle - neu “gân actol yr Urdd efo chequebook mwy” meddai Tudur Owen ar ei sioe radio bnawn Sadwrn. Ond o! roedd yna eiliadau hyfryd fel creu’r cylchoedd Olympaidd o bair y Chwyldro Diwydiannol a’r deyrnged dawel i feirwon y ddau ryfel byd ac ymosodiadau terfysgol Llundain. Roedd gwylio ochr yn ochr â darllen sylwadau’r trydarwyr ar y gliniadur yn ychwanegu at hwyl ac awyrgylch y cyfan, gyda’r mwyafrif wedi’u siomi ar yr ochr orau yn enwedig yr elfennau o hiwmor Mr Bean, James Bond a’r frenhines. Eraill yn holi a fu’r cyfarwyddwr ar y mwg drwg pan ’sgwennodd sgript go boncyrs ar brydiau, a oedd yn siŵr o beri penbleth i wylwyr tramor. Ac er mor wych oedd fersiwn creu-croen-gŵydd Only Kids Aloud o Gwm Rhondda, pam o pham na wnaethon nhw ganu o leiaf pennill o eiriau Ann Griffiths er mwyn dangos i weddill y byd nad Saesneg ydi unig iaith yr ynysoedd hyn.
F…

Mabolgiamocs

Daliwch eich gwynt. Mae wedi cyrraedd. Nos fory, bydd llygaid y byd ar Brifddinas y Byd, chwadal yr Independent. A waeth i mi gyfaddef ddim, dw i’n siŵr o gael sbec ar y seremoni agoriadol dan law’r cyfarwyddwr ffilmiau Danny Boyle gan ’mod i wastad wedi dilyn rhai cofiadwy’r gorffennol o Barcelona 1992 i Sydney 2000. Gobeithio na fydd unrhyw gamgymeriadau anffodus fel Gêmau 1988, pan drodd pair y fflam yn farbeciw wrth i haid o golomennod heddwch glwydo’n rhy agos a chael eu llosgi’n fyw o flaen y camerâu yn Stadiwm Olympaidd Seoul. Gwyddom eisoes y bydd fideo o Only Kids Aloud yn morio Cwm Rhondda ar draeth Rhosili i’w weld yn Stadiwm Llundain, ond gobeithio y bydd yna lawer mwy na hynny. A fydd yna le i’r Ddraig Goch a’r baneri Celtaidd eraill yng nghanol banllef Britannia a logos y McNoddwyr corfforaethol?
Fel un o orsafoedd “Darlledwr Swyddogol y Gêmau”, mae Radio Cymru wedi rhoi mwy na’i siâr o sylw i’r cyfan gan gynnwys Cymry’r Gemau Olympaidd. Na, nid rhaglen ddogfen yn olrhain…

Chwifiwn ein Sbaneri

Ddechrau’r nawdegau, fe wnes i a chyd-aelodau Cymdeithas yr Iaith Prifysgol Caerdydd ddilyn esiampl grŵp pop y Chwyldro a chwifio ein sbaneri. “Rhaid yw eu tynnu i lawr” oedd y gri pan ryddhawyd y gân honno ym 1971, felly ffwrdd â ni gefn liw nos i ddinoethi dwsinau o arwyddion Cardiff City Council Parking Permit yng nghysgod yr hen Swyddfa Gymreig.Rhyw chwyldroadwr chwannen oeddwn i braidd, gyda nghalon yn curo fel gordd ar ôl gweld fy narlithydd Cymraeg - o bawb - yn y ciw wrth dalu am ysgol ddringo yn siop DIY y noson honno. Chwysu chwartia wedyn wrth ddringo i ben yr ysgol i ddadsgriwio’r arwyddion, a dychmygu mai’r glas oedd bob car a basiai. Dyn â ŵyr sut brotestiwr fuaswn i wedi bod yn oes aur y 60au a’r 70au. Un fwy dewr efallai, gan ei bod yn ymddangos bod pawb wrthi yn ôl ffilmiau archif Cymdeithas yr Iaith yn 50 (Rondo). Am raglen ddogfen wych a theyrnged hyfryd i’r llu a aeth i’r carchar dros gymaint o’r hyn rydym ni, y genhedlaeth fwy llywaeth a chysurus ein byd, yn eu cy…

Cymru a'r Byd

Mi fuasai’r byd celfyddydol Cymreig dipyn tlotach heb S4C. Pa wasanaeth arall, boed y cyfryngau neu’r wasg brint, sy’n rhoi cymaint o sylw i’r holl gythrel cystadlu a chyngherddau’r wlad fach amryddawn hon? Gormod o sylw ym marn rhai efallai, fel y darllediad hirfaith o’r opera Trioleg Mandela o Ganolfan y Mileniwm Caerdydd yn ddiweddar. Ac mi fuasai Eisteddfod Ryngwladol Llangollen yn angof i lawer hefyd heb ddarllediadau bob pnawn ac uchafbwyntiau nosweithiol S4C. Rŵan, dyma gyfaddefiad. Dwi erioed wedi tywyllu’r pafiliwn gwyn ar lan afon Ddyfrdwy. Efallai mai’r ddelwedd Seisnig braidd sydd ar fai (a toedd y Queen’s Diamond Jubilee Concert eleni ddim help), a’r cof o weld blwmin corau siop barbwr ar y bocs bob amser. Ond gan nad oedd hi’n dywydd barbeciw, fe wyliais i fwy nag erioed o arlwy Llangollen/12 dan arweiniad ’tebol Mrs Pethe Cymru, Nia Roberts. A’r perfformiad sy’n aros yn y cof – am resymau da y tro hwn – yw’r chwarter awr o ddawnsio gwerin olympaidd gan blant Meskheti, G…

Perl pum munud

Dwi ar ei hôl hi braidd yn ddiweddar. O fisoedd hynny yw, nid wythnos yn hwyrach fel Eisteddfod yr Urdd a Wimbledon eleni, diolch i sbri soeglyd Mrs Windsor. Digwydd troi at wefan ffigurau gwylio’r Sianel wnes i, a sylwi ar gyfres sy’n rhan o’r Deg Uchaf yn gyson. Wrth gwrs, ddylwn i ddim ymddiried gormod yn y ffigurau hyn. Wedi’r cwbl, faint ohonom sydd â blychau monitro electronig yn ein setiau teledu sy’n anfon gwybodaeth i Fwrdd Ymchwil Cynulleidfa’r Darlledwyr (BARB)? Er hynny, mae’r sampl gynrychioliadol yn rhoi rhyw frasamcan inni o beth sy’n plesio a beth sydd mor boblogaidd â chyfraniad Mark Lawrenson i dîm Ewro 2012 y BBC.

Mae’r canlyniadau diweddaraf, sef yr wythnos ddaeth i ben ar 27 Mai, yn dangos mai cyfuniad o sebon a chwaraeon sy’n taro tant. Sylw’r Clwb Rygbi i fuddugoliaeth fawr y Gweilch yn erbyn gŵyr Leinster oedd ar y brig (102,000) yna penodau nosweithiol o Pobol y Cwm (74,000 ar y mwyaf) o rif 2 i 6 – sy’n anarferol o siomedig, gan fod castiau Cwmderi fel arfer …

Hapus braf?

Mae Cymru hydrefol yn ddiawl o sioc i’r system, a’r tân nwy ymlaen wedi wythnos o eli haul ffactor pum deg ym Mhortiwgal. Ac o! roedd hi’n braf bod mewn gwlad sy’n rhan o ferw gwyllt yr Ewros - y syrcas pêl-droed nid y smonach ariannol - ac ymuno â channoedd o Lisboetas i wylio’r cyfan ar set deledu’r caffi-bar yn un o barciau’r brifddinas, yn lle gwrando ar glochdar ein cymdogion. Roedd y wasg a’r cyfryngau yno wedi mopio’n lân efo tîm Paulo Bento, gyda rhaglenni newyddion nosweithiol RTP1 a TV1 yn canolbwyntio’n llwyr ar y buddugoliaethau yn Nwyrain Ewrop ac ymateb y ffans adra a thraw cyn cyfeirio’n sydyn at Syria a llanast economaidd eu cymdogion, Sbaen. A rhwng llu o hysbysebion siampŵ a sent yn cynnwys Ronaldo, roedd yna hen benodau o Mad Men gydag isdeitlau Portiwgaleg ac opera sebon neu telenovela giami iawn iawn o’r enw ‘Dancin’ Days’ wedi’i gosod yn Lisbon. ’Nôl adre, ac mae sylwadau gwrthrychol criw Ar y Marc ar Radio Cymru yn chwa o awyr iach ar ôl tîm jingoistaidd BBC1, o…