Pobl y Pandemig

Mae’n hen fyd rhemp. Y pandemig yn parhau, y gwledydd Celtaidd wedi cau tra bod Brymis yn heidio i draethau’r Bermo, Aelod Seneddol o Swydd Gaerwrangon yn cael dianc i’w dy haf ym Môn, a sbinddoctor Boris Johnson yn cael rhwydd hynt i yrru 250 o filltiroedd o Lundain i Durham (ddwywaith os nad mwy) serch symptomau Covid arno fo a’i wraig. Ydi, mae’n ffycin rhemp.

Ond ym myd paralel operâu sebon, mae’r pawb yn dal i garu a checru y tu ôl i ddrysau caeedig, cofleidio a chymdeithasu yn y dafarn neu’r caff. A nos Iau diwethaf gwelais olygfa od ar y naw ar Pobol y Cwm - Kath Jones yn bwyta wyau Pasg ar y slei yn siop y pentref, bron i chwe wythnos ar ôl pawb arall. A dyma glicio – siŵr iawn! Gyda’r gyfres wedi’i thocio i ddwywaith yr wythnos, a ffilmio wedi dod i stop ers canol Mawrth, mae popeth ‘perthnasol’ a ‘chyfredol’ wedi mynd i’r gwellt. Gyda'r gwaith recordio’n cael ei wneud rhyw dri mis ymlaen llaw, doedd neb wedi dychmygu y buasai’n wanwyn dan glo arnom o Lanrwst i LA.

Ond mae arwyddion bod y cyfresi hyn yn dechrau deffro i’r normalrwydd newydd, gyda rhai’n raddol ddychwelyd i ffilmio. Yr Aussies sydd wedi arwain y blaen, trwy ailafael ynddi ddiwedd Ebrill yn stiwdios Neighbours ym Melbourne - gyda’r cast a’r tîm cynhyrchu wedi’u rhannu’n griwiau bach sy’n cadw metr a hanner i ffwrdd, a gwaith camera crefftus yn gwneud i’r cymeriadau ymddangos yn agosach at ei gilydd nag ydyn nhw mewn gwirionedd. Dim lapswchan, ond lot fawr o lygadu ei gilydd o bell yn ôl pob tebyg. Sy’n uffarn o gamp, gan fod ciwpid yn rhan annatod o’r sioe 35 mlwydd oed. Mae’r cyfan yn swnio’n dipyn o gur pen logisteg i bawb, fel yr esbonia Stefan ‘Paul Robinson’ Dennis, unig aelod gwreiddiol o’r cast ers 1985:

You're not even allowed into the building without being temperature-checked by the nurse and given the all-clear. The alleyways and hallways are divided in half and you have to get well to the wall so you have that distance. We do see other cast members and other people, and when you're in a studio it's inevitable. You have to, we're still working. But there's no touching and a certain amount of actors on set at one time.

Siop goffi enwog Harold's

 

Draw ym Mhrydain, mae’r pommies hefyd yn arbrofi gydag aelodau o gast Emmerdale (‘Dallas with dung’, chwadal yr enwog ddiweddar Les Dawson) yn dod ynghyd i ffilmio chwe phennod arbennig y Clo Mawr. Meddai llefarydd y gyfres:

We'll see resentments and past feuds resurface, old wounds further exposed, relationships scrutinised, with doubts and insecurities laid bare. Some seize the opportunity lockdown presents to heal divisions, while others get some sizzle back into their lives. With the backdrop of the pandemic, the characters also reflect the nation's immense gratitude and thanks for the NHS with the weekly clap for carers and the people working on the frontline keeping our country safe.

'Da chi'n gwbod y ffordd i'r Dales?

 

Mater arall a ydi’r ffans am weld syrffed bob dydd ar y sgrin fach neu’n ysu am ddihangfa’r Woolpack dan ei sang. Mae sebon radio hirhoedlog Radio 4 hefyd yn addasu i’r pandemig, wrth i actorion The Archers recordio sgriptiau o’u cartrefi yn hytrach na stiwdios Birmingham, ac adlewyrchu bywyd yn Borsetshire dan gwmwl Covid-19.

Wyneb cyfarwydd y Cwm, Mali Harries, sydd hefyd yn llais cyfarwydd yr Archers fel Natasha Archer, entrepreneur sudd ffrwythau

Ond beth am ein cyfresi Cymraeg hollbwysig ni? Rwy’n deall fod yna ddigon o benodau o Pobol i bara tan ganol Mehefin, ond wedyn, pwy a ŵyr? Dywed gwefan S4C bod pen bandits y sianel wedi cynnal fforwm ar-lein â chynhyrchwyr Pobol y Cwm, Rownd a Rownd, Un Bore Mercher, Craith a 35 Diwrnod i drafod a rhannu syniadau am ffyrdd newydd o weithio gyda'r “heriau sy'n wynebu'r sector ddrama yng Nghymru yn sgil effaith coronafeirws a'r ansicrwydd mae'r diwydiant teledu yn ei wynebu ar hyn o bryd”. Ac wrth gyhoeddi ton o gomisiynau newydd ganol Ebrill mewn ymateb i’r amserlen newydd ffwr-bwt, fel cyfres skype glodwiw ond braidd yn dipresing Cyswllt (mewn Covid), dywedodd Amanda Rees, Cyfarwyddwr Cynnwys S4C:

Yn ychwanegol mae cynlluniau ar waith gyda chymeriadau Pobol y Cwm... er mwyn sicrhau bod nhw'n parhau i ymddangos ar y sianel.

Prin yw’r manylion hyd yma, ond rwy’n amau mai rhywbeth tebyg i saga Swydd Efrog welwn ni - casgliad o benodau arbennig gyda rhai o hoelion wyth Cwmderi naill ai mewn monolog neu sgwrs fideo â ffrindiau a pherthnasau o bell. Am sgôp! Am gyfle euraidd i groesawu rhai o wynebau’r gorffennol yn ôl, megis Diane yn ffonio ei merch Emma Francis née Rossiter yn Awstralia bell neu Dai yn dal i fyny â’i frawd, y chwedlonol Dic Deryn yn Iwerddon. Beth am aduniad yr hen stejars, Megan a Nerys a Sabrina a hyd yn oed Doreen Bevan, Nansi Furlong? Beth am bryderon Britt am ei phlant colledig Chester ym Mhortiwgal a Catrin yn Llundain? Eileen yn ailgysylltu â Cadno neu Meira (Sara McGaughey) ei chyfnither yng nghyfraith?

Mae gen i frith gof o Gwmderi cyfan yn dod i stop o'r blaen, wrth i salwch rhyfedd daro'r pentrefwyr a'u gadael i gysgodi mewn ofn yn eu cartrefi. Roedd yn stori ryfedd ar y naw o be' gofia i, gyda braidd dim shots Stryd Fawr a phopeth yn digwydd o fewn pedair wal gardbord. Diolch i dduw am erthygl Dail y Post o fis Ionawr 2012 am brofi nad breuddwydio'r cyfan wnes i. 

Could it be the cheap meat Andy served in the Deri, or Penrhewl’s Christmas turkeys? The panic spreads when taxi driver Gwilym is found dead at the Deri Deithio office. Siôn turns to God to answer his prayers, while Cadno and Eifion flee from Cwmderi to keep the baby safe.

Na, dwi'm cofio 'Gwilym' druan chwaith. Penllanw'r stori swreal hon oedd marwolaeth Denzil druan, Mr Lori Gaca, ffarmwr a pherchennog siop, wrth i Gwyn Elfyn roi'i got oel i gadw wedi 28 mlynedd o wasanaeth ffyddlon i'r Gofforaeth. Erbyn deall, roedd y stori 'dan glo' yn hanfodol wrth i'r cast a'r criw ymfudo o stiwdios gyfyng BBC Llandaf i rai mwy sylweddol ac amlbwrpas ym Mhorth y Rhath, Bae Caerdydd, drws nesaf i Dr Who a Casualty. 

Hen set BBC Llanfaf - cyn dyddiau siop elusen Megan a'r garej yn y gornel bellaf

Sôn am fyd o bosibiliadau. Cawn weld beth ddaw, ac a oes cynlluniau tebyg i griw tref harbwr Glanrafon. Meddyliwch am sesiynau skype hwyrol Aled a Carys (Daniel Lloyd a Ceri Lloyd, dim perthnasau) wrth lafoerio am ei gilydd o bell, reit dan drwyn Barry.

Mae tymor yr ailddarllediadau ar ein gwarthaf, a myn duw, rydan ni angen mwy o amrywiaeth nag erioed.

Dyna Hwyl!

Wele’n gwawrio dydd i’w gofio. Dydd “Amser am Newid” ein gorsaf radio-trio-plesio-pawb genedlaethol ni. Roedd rhaglen Dewi Llwyd yn ei briod le arferol, diolch i’r drefn, gan dafoli straeon papurau Sul Prydain ac ambell fensh i’r Cymro a Golwg, gan sbario sawl puntan a thrip i Spar Llandaf i mi. Mae slot adolygiadau Sioned Williams, Catrin Beard, Elinor Reynolds a Lowri Cooke wastad yn plesio hefyd, gydag adolygwyr Cymraeg mor brin. Yna awr a hanner hiraethus Richard Rees i ffans cerddoriaeth y saithdegau ''mlaen. Doeddwn i ddim yn wrandäwr brwd ar y Sadyrnau heb son am rŵan, felly omnibws The Archers i mi bob gafal wrth baratoi cinio Sul. Neu frecwast hwyr o wy ar dost, panad, parasetemols a pheint o ddŵr go iawn. Ie, pensiwnîar o sioe sebon dyddiol Radio 4 sy’n gymysg ryfedd ond difyr o straeon am fagu ieir maes, agoriad swyddogol y neuadd bentref newydd gan Anneka Rice, parlwr godro robotig Brookfield Farm, a stori ddirdynnol cam-drin domestig rhwng Rob a Helen feichiog sydd wedi cipio’r penawdau a gwylltio’r gynulleidfa am ddod ag elfennau Eastenders i Ambridge. Mae slot newydd Beti George yn golygu y gallai ganolbwyntio ar fisdimanars Middle England cyn ymlacio am hanner dydd yng nghwmni’r holwraig tan gamp o Goed-y-bryn. Pnawn tawel wedyn - gydag ymddiheuriadau i Hywel Gwynfryn, yna dychwelyd at y weiarles am bump i fwynhau Stiwdio Nia Roberts a Dei Tomos a’i westeion tan saith yr hwyr.

Dw i dal wedi pwdu efo Betsan Powys am gael gwared ar Sesiwn Fach. Ond, mae’n ymddangos mai’r prinder gwrandawyr oedd y bai hefyd. 

 

@DylWynWil @9Bach @mamwlad @BBCRadioCymru @CalanFolk Diolch am ddwud! Er mae'n debyg mai nifer gwrandawyr sy'n gyfrifolam y fwyell #siomedig

— Idris M Jones (@IdrisMJones) March 22, 2016

Damia chi. Ar y llaw arall, oes rhywun yn gwybod faint yn union sy’n gwrando ar raglenni unigol yr orsaf? 'Da ni’n clywed am niferoedd io-io Radio Cymru’n gyffredinol gan RAJAR bob hyn a hyn, ond byth ffigurau penodol Tommo neu Ganiadaeth y Cysegr. Oni ddylen ni, dalwyr ffyddlon y drwydded, gael gwybod hyn yn gyson, fel maen nhw’n ei wneud ar gyfer sioe frecwast Chris Evans Radio 2 neu John Humphreys a Today Radio 4?  Yn dywed y Cynulliad Mici Mows, mwy o "dryloywder" (ych!) plîs BBC Cymru.

Felly, mae’r amserlen newydd yma i aros. Efo cryn bwyslais ar un peth mae’n ymddangos. Cewch “hwyl, chwerthin a thynnu coes” gyda Tudur Owen, “joio” oedd allweddair rhaglen Ifan Evans pnawn ddoe, ac mae Aled Huws “codi gwên a chadw cwmni... dysgu am y byd a’r bobl gyda ffrindia hen a newydd a chael hwyl wrth neud hynny” am 8.30 bob bore’r wythnos. A sdim angen dweud beth ydi nod Sŵn Mawr y Prynhawn. Elen Pencwm, gyda llaw, oedd yn cadw sedd Tommo yn gynnes wythnos diwethaf wrth i mi daclo’n ffordd drol genedlaethol. Rhaglen arall efo gorbwyslais ar hwyl a sbri a joio a chwerthin a jôcs gan un plentyn ar ôl y llall. Afraid dweud i mi switsio drosodd i Afternoon Edition Radio 5 Live, er gwaetha’r signal dychrynllyd ger Llanbryn-mair.

Y cyfan yn f’atgoffa i o sgets wych ‘Dyna Hwyl!’ am raglen blant hynod naff a dros ben llestri o ffug hwyliog o’r 70au, yn llawn ensyniadau rhywiol a wigs Hywel Pop yn y gyfres gomedi Mawr gydag Iwan John, Tudur Owen, ac – ie – Elen Pencwm.