Ffilmio o bell

Digynsail. Dw i’n casáu’r gair yna, ond ydi, mae hi yn ddyddiau digynsail. 

Ac mae ffrwyth y pandemig yn dechrau ymddangos ar ein dramâu teledu ni – gyda’r actorion yn gorfod cadw pellter annaturiol, osgoi eistedd yn rhy agos at ei gilydd, dim dal dwylo, cwtsio na chwffio – waeth pa mor greadigol ydi’r dyn(es) camera. Mae sôn bod cyfarwyddwyr Eastenders yn defnyddio sgrin bersbecs i reoli golygfeydd cusanu rhwng cymeriadau; ac eraill fel Pobol y Cwm wedi defnyddio cymar go iawn i lapswchan, gyda Mathew Gravelle yn cymryd lle Richard Lynch wrth i’r affêr rhwng Jaclyn (Mali Harries, gwraig go iawn Gravelle) a Garry Monk orboethi yn eu swigan secsi eu hunain. Prin yw’r ecstras yn y Cwm a Rownd a Rownd. Mi ddown i arfer, berig, ond iesgob, mae’n dal i deimlo’n annaturiol ar hyn o bryd. Er hynny, rhaid eu canmol am wneud gwyrthiau dan amgylchiadau mor, ie, digynsail.

 

Mask, camera, action! Cast a chriw "Vera"

Mae eraill, am wn i, yn treulio wythnosau o fewn eu bybl eu hunain er mwyn canolbwyntio ar waith ffilmio, fel cyfres dditectif Northymbria-Noir, Vera ar ITV gyda’r hoffus Brenda Blethyn. 

Felly hefyd criw Un Bore Mercher, sydd newydd orffen ffilmio’r drydedd gyfres (a’r olaf) o felodrama Eve Myles yn ardal Talacharn, yn barod i’w darlledu ar S4C cyn Dolig. Efallai y gwna i wylio hon hyd yn oed, serch y caneuon cefndir clogyrnaidd a'r deialogi sy'n merwino'r glust. Efallai. 

Roedd Eve wir yn difaru anghofio am ei welintyns

Dw i’n cymryd hefyd nad yw actorion cyfres ddrama newydd BBC Wales wedi bod yn cadw pellter llym, a barnu oddi wrth llun hyrwyddo’r cast yn ardal Casnewydd. The Pact ydi’r teitl, cynhyrchiad gyfan gwbl Saesneg nid bac tw bac felltith efo S4C, am bum ffrind sy’n dod at ei gilydd mewn gwe o gelwyddau wedi marwolaeth annisgwyl. Thriller? Comedi dywyll? Dw’n i’m. Ond mae’n cynnwys rhai o’n hactorion Cymraeg amlycaf yn Eiry Thomas a Heledd Gwynn (35 Diwrnod) yn ogystal â Mark Lewis Jones ac Aneurin Barnard, ac Enwau Amlwg o’r Byd Saesneg (Eddie Marsan a Julie Hesmondhalgh gynt o Corrie) i sicrhau dangosiad ar rwydwaith Lloegr. Creadigaeth y sgwennwr Eingl-Awstraliaidd Peter McTighe (Neighbours a Doctor Who, fu hefyd yn gyfrifol am y fflop Cara Fi ar S4C yn 2014) ydi hon, felly cawn weld pa mor ‘Gymreig’ ydi’r ddrama a gynhyrchir gan Catrin Lewis Defis (Bang, Parch, Broadchurch). O leia mae’n newid o glywed byth a hefyd am bencadlys newydd y Gorfforaeth yn Sgwâr Canolog Caerdydd.

Dw i’n barod am ddihangfa ddramatig. 

Gwenwch, genod

 

Dianc i Oz

 

Awstraliaid. Dydyn nhw ddim yn cael hanner digon o ganmoliaeth am eu diwylliant poblogaidd yn fy marn i. Fe wyddoch eisoes am fy man gwan o Erinsborough. Dw i hefyd yn ffan aruthrol o’r minigyfresi ditectif Mystery Road gyda’r ardderchog Aaron Pedersen. Mae cymaint o atgofion plentyndod yn deillio o Down Under. Roedden nhw wastad ‘yno’ gydol yr wythdegau, wrth dreulio ambell bnawn-sâl-o’r-ysgol ar y soffa yn oes y pedair os nad tair sianel (ydw, dw i mor hen â hynna). Roedd HTV ar y pryd yn darlledu naill ai’r sebon ’sbytu The Young Doctors (1976-1983) efo’r hen set gardbord frown ’na, neu saga teulu The Sullivans (1976-1983) o Melbourne adeg yr ail ryfel byd. A do, mi ymddangosodd rhyw gyw actores ifanc o’r enw K. Minogue ynddi ym 1979. Dro arall, byddai Sons and Daughters (1982-1987) ymlaen. Nhw oedd cyfresi rhad  eu hoes, fel y pla (no pun intended) o sioeau ffordd o fyw heddiw sy’n mynd â Julie and Jenny from Bury i hel tai haf o Landegfan i Lloret de Mar.

 

Mystery Road

 

Erbyn y nawdegau, roedd y setiau a’r safonau actio a chynhyrchu wedi gwella’n aruthrol. Dw i’n cofio bod yn wyliwr brwd o The Secret Life of Us (2001-05) ar Channel 4 ar y pryd, yn dilyn hynt a helynt criw o ffrindiau-weithiau-cariadon yn eu hugeiniau mewn bloc o fflatiau yn St Kilda, Melbourne - gan gynnwys Joel Egerton sydd wedi ennill ei blwyf yn Hollywood heddiw. Llwyddodd y gyfres i dorri tir newydd yn Awstralia am gynnwys actores Aborijni, neu Awstraliad brodorol i ddefnyddio’r term mwy derbyniol heddiw. Parodd Deborah Mailman fel cymeriad crwn modern am bedair cyfres yn lle cael ei theipcastio’n rhy aml fel rhywun ar y cyrion yn boddi mewn tlodi neu alcohol. 

 

Ond y pleser annisgwyl diweddar o bendraw’r byd (nid Pen Llŷn) ydi The Heights (2019-). Go brin eich bod wedi clywed am gyfres 30 pennod yr Australian Broadcasting Corporation sydd ’mlaen ar bnawiau BBC One. Wedi’i gosod mewn bloc o fflatiau cownsil ‘Arcadia Heights’ y mae dinasyddion eraill Perth yn troi trwynau arnynt, mae’n bortread annwyl o gymdogaeth amlethnig yn wyneb boneddigeiddio cyson. Ydy, mae clichés y barbie a’r traeth a’r schooner o gwrw oer yno, a’r drysau agored i gymdogion hoff gytûn. Swnio’n gyfarwydd? Ond mae ’na lawer mwy o sylwedd a realaeth bywyd bob dydd yma, a lot o ddrama yn y pethau bychain. Pethau fel dau riant sengl sy’n mentro canlyn unwaith eto, cyn-gopyn a’i stash o fwg drwg i leddfu poenau hen anaf y bît, Iraniad ifanc sy’n troi’n entrepreneur gwerthu pop a fferins yn ei ysgol uwchradd, llanc siop gornel Fietnamaidd sydd mewn cariad â’i ffrind gorau strêt, a barmed yn ei 70au sy’n gorfod magu unwaith eto ar ôl i’w merch ei heglu hi heb y bychan. Un o’r cymeriadau gorau ydi Sabine Rosso (Bridie McKim), stiwdant newydd â ffurf ysgafn o barlys yr ymennydd, llawn hiwmor a chynghorion caru i’w meddyg o fam.

Diolch iPlayer am awgrymu hon i mi. Mae’r gyfres wedi’i chanmol i’r cymylau nôl yn Oz hefyd, lle mae’r Pommies gwyn yn dal i dra-arglwyddiaethu ar y sgrîn fach. Hyn er gwaetha ffigurau cyfrifiad 2016 a ddatgelodd fod 26.3% o boblogaeth y wlad wedi’i geni dros y dŵr (Tsieina ac India yn bennaf) o gymharu ag 14% o ddinasyddion Prydain a aned dramor. Mae dwy ran o dair o gast The Heights yn hanu o dras amrywiol, a merched yn bennaf yw’r tîm sgwennu. Gwyliwch bennod o hon yn lle Niws at Ten Lloegr efo Huw, ac mi gysgwch yn well.

Gyda llaw, mae ’na actores ifanc o’r enw Briallen Clarke yn eu plith. Os nad oes ganddi waed Cymreig, mi fwyta i fy het gorcyn.

 

 

Pobl y Pandemig

Mae’n hen fyd rhemp. Y pandemig yn parhau, y gwledydd Celtaidd wedi cau tra bod Brymis yn heidio i draethau’r Bermo, Aelod Seneddol o Swydd Gaerwrangon yn cael dianc i’w dy haf ym Môn, a sbinddoctor Boris Johnson yn cael rhwydd hynt i yrru 250 o filltiroedd o Lundain i Durham (ddwywaith os nad mwy) serch symptomau Covid arno fo a’i wraig. Ydi, mae’n ffycin rhemp.

Ond ym myd paralel operâu sebon, mae’r pawb yn dal i garu a checru y tu ôl i ddrysau caeedig, cofleidio a chymdeithasu yn y dafarn neu’r caff. A nos Iau diwethaf gwelais olygfa od ar y naw ar Pobol y Cwm - Kath Jones yn bwyta wyau Pasg ar y slei yn siop y pentref, bron i chwe wythnos ar ôl pawb arall. A dyma glicio – siŵr iawn! Gyda’r gyfres wedi’i thocio i ddwywaith yr wythnos, a ffilmio wedi dod i stop ers canol Mawrth, mae popeth ‘perthnasol’ a ‘chyfredol’ wedi mynd i’r gwellt. Gyda'r gwaith recordio’n cael ei wneud rhyw dri mis ymlaen llaw, doedd neb wedi dychmygu y buasai’n wanwyn dan glo arnom o Lanrwst i LA.

Ond mae arwyddion bod y cyfresi hyn yn dechrau deffro i’r normalrwydd newydd, gyda rhai’n raddol ddychwelyd i ffilmio. Yr Aussies sydd wedi arwain y blaen, trwy ailafael ynddi ddiwedd Ebrill yn stiwdios Neighbours ym Melbourne - gyda’r cast a’r tîm cynhyrchu wedi’u rhannu’n griwiau bach sy’n cadw metr a hanner i ffwrdd, a gwaith camera crefftus yn gwneud i’r cymeriadau ymddangos yn agosach at ei gilydd nag ydyn nhw mewn gwirionedd. Dim lapswchan, ond lot fawr o lygadu ei gilydd o bell yn ôl pob tebyg. Sy’n uffarn o gamp, gan fod ciwpid yn rhan annatod o’r sioe 35 mlwydd oed. Mae’r cyfan yn swnio’n dipyn o gur pen logisteg i bawb, fel yr esbonia Stefan ‘Paul Robinson’ Dennis, unig aelod gwreiddiol o’r cast ers 1985:

You're not even allowed into the building without being temperature-checked by the nurse and given the all-clear. The alleyways and hallways are divided in half and you have to get well to the wall so you have that distance. We do see other cast members and other people, and when you're in a studio it's inevitable. You have to, we're still working. But there's no touching and a certain amount of actors on set at one time.

Siop goffi enwog Harold's

 

Draw ym Mhrydain, mae’r pommies hefyd yn arbrofi gydag aelodau o gast Emmerdale (‘Dallas with dung’, chwadal yr enwog ddiweddar Les Dawson) yn dod ynghyd i ffilmio chwe phennod arbennig y Clo Mawr. Meddai llefarydd y gyfres:

We'll see resentments and past feuds resurface, old wounds further exposed, relationships scrutinised, with doubts and insecurities laid bare. Some seize the opportunity lockdown presents to heal divisions, while others get some sizzle back into their lives. With the backdrop of the pandemic, the characters also reflect the nation's immense gratitude and thanks for the NHS with the weekly clap for carers and the people working on the frontline keeping our country safe.

'Da chi'n gwbod y ffordd i'r Dales?

 

Mater arall a ydi’r ffans am weld syrffed bob dydd ar y sgrin fach neu’n ysu am ddihangfa’r Woolpack dan ei sang. Mae sebon radio hirhoedlog Radio 4 hefyd yn addasu i’r pandemig, wrth i actorion The Archers recordio sgriptiau o’u cartrefi yn hytrach na stiwdios Birmingham, ac adlewyrchu bywyd yn Borsetshire dan gwmwl Covid-19.

Wyneb cyfarwydd y Cwm, Mali Harries, sydd hefyd yn llais cyfarwydd yr Archers fel Natasha Archer, entrepreneur sudd ffrwythau

Ond beth am ein cyfresi Cymraeg hollbwysig ni? Rwy’n deall fod yna ddigon o benodau o Pobol i bara tan ganol Mehefin, ond wedyn, pwy a ŵyr? Dywed gwefan S4C bod pen bandits y sianel wedi cynnal fforwm ar-lein â chynhyrchwyr Pobol y Cwm, Rownd a Rownd, Un Bore Mercher, Craith a 35 Diwrnod i drafod a rhannu syniadau am ffyrdd newydd o weithio gyda'r “heriau sy'n wynebu'r sector ddrama yng Nghymru yn sgil effaith coronafeirws a'r ansicrwydd mae'r diwydiant teledu yn ei wynebu ar hyn o bryd”. Ac wrth gyhoeddi ton o gomisiynau newydd ganol Ebrill mewn ymateb i’r amserlen newydd ffwr-bwt, fel cyfres skype glodwiw ond braidd yn dipresing Cyswllt (mewn Covid), dywedodd Amanda Rees, Cyfarwyddwr Cynnwys S4C:

Yn ychwanegol mae cynlluniau ar waith gyda chymeriadau Pobol y Cwm... er mwyn sicrhau bod nhw'n parhau i ymddangos ar y sianel.

Prin yw’r manylion hyd yma, ond rwy’n amau mai rhywbeth tebyg i saga Swydd Efrog welwn ni - casgliad o benodau arbennig gyda rhai o hoelion wyth Cwmderi naill ai mewn monolog neu sgwrs fideo â ffrindiau a pherthnasau o bell. Am sgôp! Am gyfle euraidd i groesawu rhai o wynebau’r gorffennol yn ôl, megis Diane yn ffonio ei merch Emma Francis née Rossiter yn Awstralia bell neu Dai yn dal i fyny â’i frawd, y chwedlonol Dic Deryn yn Iwerddon. Beth am aduniad yr hen stejars, Megan a Nerys a Sabrina a hyd yn oed Doreen Bevan, Nansi Furlong? Beth am bryderon Britt am ei phlant colledig Chester ym Mhortiwgal a Catrin yn Llundain? Eileen yn ailgysylltu â Cadno neu Meira (Sara McGaughey) ei chyfnither yng nghyfraith?

Mae gen i frith gof o Gwmderi cyfan yn dod i stop o'r blaen, wrth i salwch rhyfedd daro'r pentrefwyr a'u gadael i gysgodi mewn ofn yn eu cartrefi. Roedd yn stori ryfedd ar y naw o be' gofia i, gyda braidd dim shots Stryd Fawr a phopeth yn digwydd o fewn pedair wal gardbord. Diolch i dduw am erthygl Dail y Post o fis Ionawr 2012 am brofi nad breuddwydio'r cyfan wnes i. 

Could it be the cheap meat Andy served in the Deri, or Penrhewl’s Christmas turkeys? The panic spreads when taxi driver Gwilym is found dead at the Deri Deithio office. Siôn turns to God to answer his prayers, while Cadno and Eifion flee from Cwmderi to keep the baby safe.

Na, dwi'm cofio 'Gwilym' druan chwaith. Penllanw'r stori swreal hon oedd marwolaeth Denzil druan, Mr Lori Gaca, ffarmwr a pherchennog siop, wrth i Gwyn Elfyn roi'i got oel i gadw wedi 28 mlynedd o wasanaeth ffyddlon i'r Gofforaeth. Erbyn deall, roedd y stori 'dan glo' yn hanfodol wrth i'r cast a'r criw ymfudo o stiwdios gyfyng BBC Llandaf i rai mwy sylweddol ac amlbwrpas ym Mhorth y Rhath, Bae Caerdydd, drws nesaf i Dr Who a Casualty. 

Hen set BBC Llanfaf - cyn dyddiau siop elusen Megan a'r garej yn y gornel bellaf

Sôn am fyd o bosibiliadau. Cawn weld beth ddaw, ac a oes cynlluniau tebyg i griw tref harbwr Glanrafon. Meddyliwch am sesiynau skype hwyrol Aled a Carys (Daniel Lloyd a Ceri Lloyd, dim perthnasau) wrth lafoerio am ei gilydd o bell, reit dan drwyn Barry.

Mae tymor yr ailddarllediadau ar ein gwarthaf, a myn duw, rydan ni angen mwy o amrywiaeth nag erioed.