Pobl ddŵad y Cwm

Un o straeon olaf rhacsyn Murdoch a Bekah Brooks oedd problemau Coronation Street, a’r ffaith fod nifer y gwylwyr wedi plymio mor ddramatig â’r tram a greodd ddinistr ar strydoedd coblog Weatherfield ’Dolig diwethaf. Gyda 7.4 miliwn o wylwyr wythnos diwethaf o gymharu â 10.4 miliwn ddiwedd Mai, roedd colofnwyr fel Brian Sewell o’r Daily Mail – ble arall - yn beio’r “wall to wall gays, transsexuals, transvestites and teenage lesbians”. Un o gyn-actoresau Eastenders sy’n cael y bai gan y Guardian, wrth i Michelle Collins gamu tu ôl i far y Rovers mewn mwngral o acen Manceinion a fyddai wedi gwneud i Ena Sharples dagu ar ei hanner stowt. Ac mae’r blogfyd yn cynnig atebion eraill, fel gormod o bwyslais ar y to ifanc Hollyoaks-aidd i ormod o danau a damweiniau dros ben llestri fel Brookside gynt. Ac rydan ni’n gwybod beth ddigwyddodd i honno.

Onid ydy pob opera sebon yn wirion o afrealistig bellach? Mae Emmerdale wedi hen golli’i gwreiddiau amaethyddol, a’r hen gymêrs hoffus fel Mr Wilks ac Amos wedi’u disodli gan siwtiau Llundeinig a genod benfelen blastig. Gyda chymaint o gystadleuaeth a phenodau gydol y flwyddyn, mae’r diwydiant sebon dan bwysau i adrodd straeon mwy dramatig nag erioed er mwyn hawlio sylw’r cylchgronau rhad-a-chas ochr yn ochr â bachiad neu boob-job diweddaraf Jordan. Y canlyniad ydi mwy o lofruddiaethau, seicopathiaid, priodasau anghymarus, ffrwydradau a phlant siawns mewn un stryd neu filltir sgwâr, nag mewn bywyd go iawn. Gobeithio beth bynnag.

Oes, mae ’na bâr priod lesbiaidd, plymar hoyw a phum Gog yng Nghwmderi heddiw. Ac mae fferm Penrhewl yn dal i fynd. Pobol y Cwm ydi’r unig gyfres sebon dwi’n ei dilyn yn rheolaidd bellach, diolch i straeon ac actio gwirioneddol afaelgar yn ddiweddar. Ia, chwerthwch chi, snobs sebon. Ond mae’r storïwyr wedi cyflawni gwyrth trwy wneud inni gydymdeimlo â rhai o gymeriadau mwyaf annifyr y Cwm – Debbie Collins, Sioned Rees a Macs White. Gwelsom y gnawes galed Debbie Collins yn dangos emosiwn prin, wrth boeni’i henaid am Liam ei mab ar faes y gad yn Afghanistan. Macs White wedyn mewn gwewyr meddwl ar ôl cael ei dreisio gan Scott, a Sioned yn methu ymdopi â’i dyweddi oeraidd. Ble’r oedd peiriant cyhoeddusrwydd S4C a BBC Cymru pan dorrodd y stori ddadleuol, rymus hon?

Yn anffodus, mae plotiau eraill yn tynnu sylw oddi ar hyn. ‘Chwithig’ ac ‘amaturaidd’ ddaeth i’r meddwl wrth wylio Jinx a Hywel yn creu darllediadau ffug ar Cwm FM. A dw i’n gorfod cuddio tu ôl i glustog bob tro mae Frank yr Ianc yn ymddangos ar y sgrîn. Mae’r gwylwyr praff eisoes yn holi pam fod Tony Trin Gwallt wedi dychwelyd i’r Cwm fel Americanwr. Danny Grehan ydi’r actor tu ôl i’r barf ac acen ryfedd Frank Orringer o Ohio, sy’n hel achau yn y Cwm - a Danny Grehan oedd Tony, un o weithwyr Deri Dorri a oedd dan fawd Sharon Burgess ganol y 1990au. Sut ddiawl lwyddodd ei gydactorion i gadw wyneb syth?

Gwyliwch, a gwingwch.

Ar y llaw arall, mae'r Iancs go iawn - neu'r Texans i fod yn fanwl gywir - ar fin dychwelyd i deledu America. Ydy, mae sianel gebl TNT wedi penderfynu atgyfodi saga'r teulu hwnnw sy'n diferu o bres ac sy'n enwog am gynllwynio, mynychu rodeos, ffwrcho, mwrdro a phobl yn dychwelyd o farw'n fyw mewn cawod, rhwng 1978 a 1991. Cenhedlaeth newydd yr Ewings sy' dan sylw y tro hwn, sef hogia Bobby a JR - ac ydy, mae'r hen stejars yn eu holau. A sbïwch ar Sue Ellen - waw!

Addysgu, adlonni, ailddarlledu

Cyw yn dweud wrth Angharad Mair am godi pac...

Mae’n wyliau haf i’r hen blant, ac yn gyfnod traddodiadol yr adroddiadau diwedd blwyddyn. Ac mae byddigions Parc Tŷ Glas wedi bod yn ’sgwennu adroddiadau a strategaethau fel slecs hefyd, wrth i 29 o weithwyr dderbyn ffurflen P45, Teledwyr Annibynnol Cymru yn hogi’u cyllyll ac aelodau’r Awdurdod yn y cach eto fyth. Mae fersiwn llawnach o ‘Weledigaeth S4C 2012 a thu hwnt’ ar wefan y Sianel, ac yn rhoi syniad cliriach i ni o’r arlwy i ddod. Does dim byd syfrdanol o ddramatig ar yr olwg gyntaf - mwy o’r un peth ar 25% yn llai o gyllideb dros y pedair blynedd nesaf. Mwy o Gwmderi am 10 yr hwyr a Rownd a Rownd gydol y flwyddyn, mwy o raglenni Cyw o fore gwyn tan amser cinio, mwy o rygbi nos Sadwrn a mwy o “ail-becynnu cynnwys a manteisio ar y cyfoeth o ddeunydd sydd yn ein harchif”. Neu ailddarllediadau i chi a fi. Yn unol â’r sïon, bydd soffa Elinor Jones ac Angharad Mair am 3pm a 7pm yn wag wrth i’r Sianel lansio “gwasanaeth prynhawn fydd yn ymgorffori elfennau o gylchgrawn rhwng 13.00 a 15.00”. Wedi Un, unrhyw un? Y to iau fydd yn hawlio nosweithiau Iau, nid yn annhebyg i slot Gofod a Ddoe am Ddeg ar hyn o bryd, a bydd rhaglen gylchgrawn awr o hyd nos Wener “yn cynnig adloniant a chynnwys chylchgronol gall fod ag elfennau tabloid”. Swnio’n amheus o debyg i The One Show gydag Alex Jones a Chris Evans ar BBC1 i mi. Ac i gloi’r wythnos, “cyfresi drama, crefydd, diwylliant a ffeithiol fydd conglfeini S4C ar nos Sul” gyda’r saga doctoriaid Dallas-aidd Teulu yn sicr o bara am sbel eto, fel cyfres ddrama mwyaf poblogaidd y Sianel yn 2010 (88,000 o wylwyr). Yng ngeiriau Bethan Eames, Golygydd Cynnwys Ffuglen y Sianel “mae’r gyfres yma’n llwyddo i hudo’r gwylwyr i fyd moethus, crand a hardd y cymeriadau – dihangfa adloniannol ar ei gorau!” Beth am wisgi bach yn y Cei i ddathlu?

Dwi’n croesawu’r ymrwymiad pendant i raglenni materion cyfoes yn ystod yr oriau brig “er mwyn ateb ymhellach i’n cynulleidfa ac i dargedau Ofcom” – enghraifft o bwysigrwydd cysylltiad y BBC efallai, cyn belled bod lle o hyd i lais gwahanol y Byd a’r Bedwar sy’n rhan annatod o gyfraniad ITV Cymru ers y cychwyn cyntaf.

Ymddiheuriadau am yr hen air hyll ac od ’na yn y teitl gyda llaw. “Difyrru” neu “ddiddanu” y buasech chi a fi ac Ifor ap Glyn yn ei ddweud, ond roedd awdur(on) y Weledigaeth wedi mopio hefo “adlonni”, “adloniannol” a hyd yn oed “adloniadol” (recreation) sy’n golygu rhywbeth hollol hollol wahanol. Ych-a-fi.

Gwynt teg i fis Mehefin

Gwynt teg (oer a glawog) i fis Mehefin. Mis lle’r oeddech chi’n fwy tebygol o eistedd gerbron y bocs bach na mwynhau barbeciw fin nos. Ta-ta i obeithion Andy Murray ar gwrt W19 am flwyddyn arall, ac i obsesiwn dyn camera’r BBC gyda chwaer Kate Middleton. A ffarwél i’r Goets Fawr, ar ôl wythnos o fynd drot-drot ar hyd y lôn bost o Groesoswallt i Gaergybi. Mae’n siŵr fod Heddlu’r Gogledd yn diawlio’r criw cynhyrchu am golli wythnos o ddirwyon gyrru ar yr A5, a gyrwyr loris Iwerddon a beicwyr modur yn ’sgyrnygu’u dannedd y tu ôl i Ifan Jones Evans a’i feirch.

Roedd y goets sgleiniog yn wledd i’r llygaid, a’r awyrluniau o Ddyffryn Dyfrdwy i Nant Ffrancon yn profi nad oes unlle tebyg i adre’ yn llygad yr haul. Ac roedd Shân Cothi mor fyrlymus ag erioed, ac yn haeddu medal am ddarlledu’n fyw yng nghanol piwiad bach Pentrefoelas ar yr ail noson. Un o’r golygfeydd mwyaf swreal oedd honno o Tara Bethan yn trafod ei halbwm newydd gydag Ifan ar ben y goets sigledig. Dyna chi sioe siarad ar ei newydd wedd! Erbyn y drydedd noson yng Nghapel Curig, fodd bynnag, roeddwn i’n dylyfu gên. Gormod o bytiau byrion, torri straeon yn eu blas cyn y degfed hysbyseb, ac ymweliad ARALL ag ysgol leol. A hyd yn oed pan drafferthodd un o’r gwylwyr i gyfrannu at y rhaglen, fel y greaduras ddi-Gymraeg o Dreffynnon a ddaeth yr holl ffordd i bier Bangor gyda llun olew o’i pherthynas a fu’n llywio coets debyg, prin hanner munud gafodd hi i adrodd yr hanes. Anfantais fawr arall, wrth gwrs, oedd diffyg cysylltiad go iawn â’r cyfnod dan sylw - 1808 - yn wahanol i gyfres fwy llwyddiannus y llynedd, lle’r oedd y cof yn dal yn fyw iawn am Y Porthmon.

Ers talwm, roedd amserlen teledu Gorffennaf mor farwaidd â gobeithion Democrat Rhyddfrydol mewn etholiad. Bellach, mae’r cyfresi gorau wedi’u neilltuo i ganol haf, gan gychwyn hefo Cariad@Iaith gyda Gareth Roberts, Nia Parry ac wyth dysgwr ‘enwog’ nos fory. Dim ond gweddïo nad ydy safon amheus trydarwr y gyfres yn arwydd o safon y gwersi: “Datgelwyd y selebs yfory! / Our celebs will be revealed tomorrow!”

Wythnos i heno, bydd Capten Jack a Gwen Cooper yn dychwelyd i gadw reiat arallfydol yn Torchwood, un o allforion mwyaf llwyddiannus adran ddrama BBC Cymru Wales. Er gwaethaf blas Americanaidd amlwg y gyfres hon, mae’r gwreiddiau Cymreig yno o hyd, gan gynnwys golygfeydd o Fro Gŵyr a Chaerdydd a crème de la crème y byd actio Cymraeg, William Thomas a Sharon Morgan, fel rhieni Gwen (Eve Myles). Ymlaen â’r antur!

Cariad @Iaith, 8.25 o’r gloch nos Wener, S4C
Torchwood: Miracle Day, 9.00 o’r gloch nos Iau, 14 Gorffennaf, BBC1

The Gaynor Davies Show

Orright del? Have you heard Radio Cymru on Saturday afternoons lately? Its good y’ know. Yeah, I knows it’s a Welsh station, but don’t let that put you off. Its for people like you an’ me, not them bloody Nashies and eisteddfod types, like. And its made in Bangor, aye, not bloody Cardiff this Cardiff that. It’s on in the background when I’m poching in kitchen or worrever. Last week right, they had this girl from Felinheli - they're always from Felinheli - talking about Kylie and Joan Collins and health and beauty tips in the Daily Mail magazine, and this camp bloke choosing songs from West End musicals. In English, mind, not translated nonsense. He's got good taste! There’s a few tunes from Bryn Vaughan and Elin Fleur, but not much. This Elin says she's gonna try an’ make a name for herself in English now. Fair play eh? Who’s presenting you said? Gaynor Davies, Llandudno girl, some big cheese at S4C apparently, but speaks normal like you and me, you know? When’s it on you said? Three til six, Saturday. Ideal before heading out to town, del!

BBC Cymru (a Lloegr)

Newydd dorri! Newydd dorri! Mae Pier Brighton ar werth. Wel ffycmipinc. Mae’n rhaid ei fod yn stori o dragwyddol bwys i fod ymhlith penawdau’r Post Prynhawn heddiw. A fyddai BBC Sussex neu 5Live yn rhoi sylw i bier Penarth neu Fangor petaen nhw ar y farchnad? Sgersli bilif. A go brin fod BBC Scotland a BBC Ulster yn cyfeirio at un o brif atyniadau twristiaeth tref glan môr de Lloegr yn eu bwletinau newyddion nhw. Rhwng hyn a hanes gwibdaith Carlo a Camilla â’r henwlad, mae penderfyniadau golygyddol taeogaidd BBC Cymru yn fy ngwneud i’n wyllt gacwn ar brydiau.

Déjà vu

Mae ’na ryw deimlad anochel ‘o hec! dyma ni eto’ ynglŷn â’n honedig gêm genedlaethol y dyddiau hyn. Tydi pethau ddim yn argoeli’n dda ar gyfer Cwpan y Byd Seland Newydd yn yr hydref. Cafodd ein “bois” dan ugain oed gweir o 92 pwynt gan dîm cyfatebol y wlad honno, mewn gêm boenus o fyw yn Rygbi: Pencampwriaeth Ieuenctid y Byd o’r Eidal. O leiaf mi gafodd Arthur Emyr liw haul ar ei gorun yn Stadio Mario Battaglini. ’Nôl adref, mae aelodau’r tîm hŷn yn cael eu llorio dan amgylchiadau gwahanol - mewn tafarnau, clybiau nos a bwytai byrgyrs yn Toulon, Llundain, Saundersfoot a Chaerdydd. Mae’n annhebygol y caiff y mwnci Mike Phillips docyn awyren i Hemisffer y De mewn tri mis. Go brin y gwelwn ni Gavin Henson yno chwaith - mae’r boi wedi hen benderfynu mai bod yn seren teledu tabloid yw ei flaenoriaeth bellach. Ar ôl cadw reiat yn yr Arctig ar ITV, dawnsio mor osgeiddig ag eliffant ar y BBC, ac ymddangos mewn cyfres o hysbysebion bingo erchyll, ei brosiect diweddaraf ydi fersiwn Channel 5 o Bacha hi o’ ma. Yn eironig ddigon, mae’r llanc sydd mewn cariad hefo fo’i hun a’i wely haul yn fwy na neb, yn gobeithio chwilio am gymar oes o blith 25 o ddarpar WAGs a modelau Nuts ac Ok! A’n gwaredo.

...ond nid at ein chwaraewyr rygbi cenedlaethol

Roeddwn i wedi gobeithio fod dyddiau teledu realaeth ar ben ers tranc Big Brother. Dwi’n dal heb faddau i’r gyfres honno am gyflwyno Glyn Wise i’r cyfryngau Cymraeg. Ond dwi’n croesawu’r newydd fod o leiaf un gyfres realaeth o’r gorffennol yn dychwelyd i’n sgriniau. Heb bw na be, mae S4C a chwmni Fflic wedi penderfynu atgyfodi Cariad@Iaith a fydd yn dilyn wyth o ‘enwogion’ ar gwrs dysgu Cymraeg dwys rhwng 8 ac 15 Gorffennaf. Mae’r fythol siriol Nia Parry yn ei hôl, a gwersyll ecogyfeillgar yn Sir Benfro yn cymryd lle Nant Gwrtheyrn. Y cyn-athletwraig Tanni Grey-Thompson ddaeth i’r brig yn 2004, yn erbyn Ruth Madoc, y gantores Amy Wadge, Bernard Latham (Ron Unsworth Pobol y Cwm ers talwm), a’r colofnydd cegog Janet Street-Porter – sy’n enwog am ofyn i Nia a oedd hi ar gyffuriau wrth wenu gymaint. Dyw enwau’r wyth dysgwr newydd heb eu cyhoeddi eto, gan fod S4C yn benderfynol o’n cadw ar flaenau’n traed am y tro. 'Sgwn i pwy fydd taclo’r treiglad trwynol ac yn rhugl erbyn y pumed peint? Aelodau o gabinet Carwyn Jones? Brendan Rodgers, rheolwr Abertawe, ar gyfer yr holl gyfweliadau â Sgorio ac Ar y Marc yn ei dymor cyntaf yn y Premiership? Caredigion yr iaith fel Jeremy Hunt, Kim Howells, Dan O’Neill o’r South Wales Echo neu A.A. Gill o’r Sunday Times? Amser a ddengys...

Yma a thraw

Roedd dychwelyd adref o gynhesrwydd Croatia yn gythraul o sioc i’r system ddechrau’r wythnos. Er nad amserlen teledu nosweithiol y wlad mor wahanol â hynny – eu fersiwn nhw o Big Brother, Masterchef a Hrvatska traži zvijezdu (Pop Idol Croatia) – roedd y tywydd a’r traethau braf yn falm i’r enaid. A minnau’n dal i hiraethu am ynysoedd Brač a Hvar, dyma brofi cynhesrwydd Cyprus yng nghyfres ragorol Yr Ynys (Green Bay) ar dâp. Dw i’n dueddol o hepgor y pum munud cyntaf, sy’n ailadrodd cyflwyniad stiff pob rhaglen (“…lle mae bywyd natur a natur bywyd wedi datblygu yn ei ffordd unigryw ei hun”), cyn cael blas arni go iawn. Beti George oedd wrth y llyw, ac mae croeso iddi wneud y jobyn bob wythnos. Dyma rywun sy’n gallu traethu i’r dim, yn siarad yn glir â’r gynulleidfa ac yn rhoi’r pwyslais yn y lle iawn ar yr adeg iawn. Roedd Gareth Davies, druan, yn anaddas o brennaidd wrth adrodd stori Fiji bythefnos yn ôl. Gair i gall, bosys teledu – cyflogwch gyn-chwaraewyr rygbi i ohebu ar gemau rygbi’n unig, waeth pa mor boenus ydi hynny, a gadewch i’r hen lawiau proffesiynol gyflwyno.

Gwyddom eisoes fod Beti George wedi gwirioni ar ynysoedd Groeg, ers ei chyfraniad i 3 Lle y llynedd. Er hynny, cyfaddefodd nad oedd ynys ranedig Cyprus mor annwyl iddi. A diawch, mae’n ynys gymhleth sydd wedi’i darnio’n ddwy ers i fyddin Twrci feddiannu’r gogledd ym 1974. Roedd y straeon personol yn gymysgedd o dristwch, hiraeth a chwerwder, gydag unigolion fel Charis ymhlith 20,000 o Gypriaid Groegaidd a ffodd am eu bywydau i dde’r ynys – yn ddim mwy na glanhau ethnig, medd Beti. A’r ffarmwr Andres Hatziaros wedyn, a gafodd ei hel o’i gynefin yn Axna pan gyrhaeddodd y Twrciaid. Dim ond 4 erw sydd ganddo bellach, o gymharu â’r 60 erw ffrwythlon, wreiddiol, sy’n sownd yn nhir neb megis “rhith yn y pellter”. Cawsom gip ar brifddinas fyrlymus fodern, ranedig, Nicosia hefyd – yr ochr Roegaidd o leiaf. Trueni na welwyd mwy o’r ochr Dwrcaidd y ddinas (Lefkoşa) i gymharu’r ddwy. Coron y gyfres yw’r gwaith camera, ac roedd y delweddau’n dweud cyfrolau ac yn aros yn y cof. Er enghraifft, y gofeb â channoedd o luniau pasbort du a gwyn o’r rhai sy’n dal ar goll ers deugain mlynedd, a’r golygfeydd o westai diffaith Famagusta yng ngogledd Cyprus a fu unwaith yn hwylfan i sêr Hollywood fel Burton a Taylor.

O Gyprus i Grymych, ac i’r ail raglen ar dâp, Bro: Papurau Bro (Telesgôp). Does dim byd dramatig o wahanol yn hon, ond gyda fformat mor lwyddiannus a ffigyrau gwylio’n saethu drwy’r to, pam potsian? Cymeriadau papur bro ‘Clebran’ yn ardal y Preseli oedd dan sylw, sy’n wir haeddu’r teitl “cymeriadau” yn enwedig criw dartiau’r Crymych Arms. Dw i’n gallu clywed chwerthiniad Shân Cothi o hyd.

Bro: Papurau Bro, 8.25 o’r gloch nos Fawrth
Yr Ynys, 9.00 o’r gloch nos Fawrth

Rhywbeth yn dechrau efo... "T"

Cân y foment i mi ydi “Mi wela i efo fy llygad bach i” gan gantores o Fôn sydd bellach yn Llydawes anrhydeddus. A llythyren gyntaf gair y foment - os nad y flwyddyn - ydi “T”, ys canodd Lleuwen. Yr hen air ailadroddus sy’n bla dros benawdau newyddion yn ddyddiol bron. Na, nid ‘t’ am y ‘twit’ Giggs yn twitter, ond ‘toriadau’. O’n hunig Swyddfa Basport cenedlaethol i’r gwasanaeth iechyd gwladol a’n hysgolion gwledig, mae’r fwyell yn taro’n galed. Mae toriadau S4C yn hysbys i bawb bellach. Ond yn union wedi’r llygedyn o obaith ym mhenodiad Huw Jones fel Cadeirydd Awdurdod y Sianel, daeth swadan arall i’r byd cyfryngau Cymreig. Ydy, mae’n ymddangos fod meistri Broadcasting House yn gofyn i BBC Cymru Wales arbed 20% o’i choffrau. A’r hyn sydd wedi dychryn a digio cymaint yw’r awgrym y gallai darllediadau byw o Sioe Llanelwedd a’r Brifwyl ddiflannu’n raddol o Radio Cymru, ac y bydd Week in Week Out a’r Politics Show Wales yn dod i ben yn llwyr. Mae’r sgrifen ar y mur ers sbel. Eisoes, dangoswyd cerdyn coch i dudalen chwaraeon gwefan BBC Cymru’r Byd, ac mae cyfres ddogfen glodwiw O Flaen dy Lygaid wedi cael y farwol. Mae stondin y BBC yn absennol o faes Felindre’r wythnos hon. Sy’n awgrymu’n gryf mai gwasanaeth iaith leiafrifol ydi’r cocyn hitio cyntaf yng nghanol toriadau mawr BBC Llundain.

Buasai’n rheitiach i’r Bîb ddechrau cwtogi’n nes adref. Y llynedd, cyhoeddwyd bod £54 miliwn wedi’i wario ar gyflogau cyflwynwyr dethol yn ystod un flwyddyn ariannol, tra datgelodd adroddiad yn 2008 fod fod rhyw ddeugain o “sêr” radio a theledu’r BBC yn ennill £1 miliwn a mwy yr un. Beth wnawn ni ’dwch? Talu’r drwydded i brynu llond wardrob o siwtiau secwins i Graham Norton neu wyneb newydd arall i Anne Robinson? Neu fynnu bod cyfran o’r drwydded a delir gan bobl Cymru yn cael ei gwario ar raglenni sy’n berthnasol i iaith, diwylliant a gwleidyddiaeth unigryw Cymru? Gellir arbed £115 miliwn y flwyddyn trwy gael gwared ar BBC Three, sy’n enwog am ailddarlledu Eastenders (rheswm arall dros dorri) a chyfresi “safonol” fel Hotter than My Daughter, My Man Boobs and Me a F*** Off, I’m a Hairy Woman. Hyn oll gan Gorfforaeth sydd newydd gyhoeddi strategaeth dan y teitl ‘Rhoi ansawdd yn gyntaf’…

Cyngerdd yr Urdd nos Sul diwethaf - dyna chi safon go iawn, rhwng Cerys mewn cap Ciwba, bêbs opera, cantorion West End, dynwaredwr Michael Jackson yn bloeddio un o ganeuon Cân i Gymru, a chlocswyr lledr. Bechod fod Nia Roberts a chyflwynwyr y Post Cynta drannoeth yn mynnu cyfeirio’n dragywydd at Alex One Show Jones. Alex Tocyn Penwythnos ydi hi i wylwyr S4C, siŵr iawn. Ie, yr hen glwy’ ‘Teg edrych tua Lloegr’ ’na eto.

Coctel Comiwnyddol

Wythnos arall, cyfres arall hefo enwogion ar grwydr ar S4C. Ond diolch byth, nid cyfres arwynebol o sgleiniog fel Piers Morgan yn ymweld â biliwnyddion y byd ar ITV mohoni. Mae Yr Ynys (Green Bay) ganmil gwell na hynny ac yn perthyn i bedigrî Yr Afon.

Mae’n rhaid bod Cerys Matthews wedi plesio’r cynhyrchwyr wrth ddilyn trywydd y Mississippi bryd hynny, gan ei bod wedi cael tocyn awyren arall. Ac fel y Manic Street Preachers o’i blaen, mae’n ffan mawr o’r ynys sofietaidd yng nghanol môr y Caribî. Rydyn ni’n hen gyfarwydd â’r cliché Ciwbaidd - Castro, Cadillacs, a Sigârs - ond a fyddai’r rhaglen hon yn dweud rhywbeth newydd wrthym am yr hen rebel comiwnyddol sydd wedi codi dau fys ar Yncl Sam ers bron i hanner canrif, ac sydd â gwasanaeth iechyd a disgwyliad oes gwell nag America fawr?

Do, mi gychwynnodd Cerys trwy gofleidio rhai o’r cliché uchod, wrth deithio drwy brifddinas liwgar, adfeiliog, Havana mewn hen dacsi o’r 1950au. Cawsom daith i hen bentref pysgota Varadero yng ngogledd yr ynys hefyd, sydd bellach yn denu ymwelwyr o bedwar ban i sipian coctels ar y traethau euraidd. Wedi blynyddoedd maith o wahardd tramorwyr, penderfynodd Castro droi at y diwydiant ymwelwyr er mwyn cynnig achubiaeth i economi bregus y wlad. Ond mae’r hen Castro wedi’i dallt hi - er mai cwmnïau gwestai rhyngwladol sy’n rhedeg y pentrefi gwyliau plastig, mae’r llywodraeth yn codi rhent uchel iddynt am y fraint o gael bod yno. Buasai’n well gen i wario pesos mewn paladares, ystafelloedd fyw wedi’u troi’n tai bwyta preifat, ac sy’n cynnig bwyd ffres, safonol, go iawn mewn awyrgylch Ciwbaidd go iawn. Ond peidiwch da chi â gofyn am stecen rhag i’r perchennog gael carchar - dim ond bwytai’r wladwriaeth sy’n cael prynu a gweini cig eidion. Ie, yr hen gymhlethdod comiwnyddol ’na eto. Fel y dywedodd Cerys, “twristiaeth a masnach breifat sy’n ariannu’r freuddwyd Sosialaidd bellach”.

Roedd Cerys ar ei gorau wrth barablu’n Sbaeneg â’r bobl gyffredin – y gwerthwr anrhegion ar y traeth, y dawnsiwr bale ifanc uchelgeisiol a’r meddyg balch er gwaetha’r ffaith ei bod ar lai o gyflog na gyrrwr tacsi. A chanu wrth gwrs, rhwng reggae, rap Latino a hyd yn oed Migldi Magldi hefo criw o gerddorion stryd. Roedd graen ar y gwaith camera, gyda golygfeydd unigol cofiadwy o bâr newydd briodi mewn Cadillac heb-do yn goddiweddyd ceffyl a throl, i’r wraig yn darllen cardiau tarot wrth smygu clamp o sigâr.

A dyna’r gamp. Ffeindio cyflwynwyr sydd â diddordeb angerddol yn y testun a’r trigolion dan sylw. Mae gweddill y gyfres yn swnio’n addawol, fel Gerallt Pennant yng nghanol rhyfeddodau natur y Galapagos i deyrnged Beti George i’w hail gartref yng Nghyprus. Pluen arall yn het ddogfennol y Sianel.

Yr Ynys, 9 o’r gloch nos Fawrth

Tipyn o sioe

Mae tymor y sioeau amaethyddol wedi cychwyn, a Dai, Shân Cothi a Russell Jones eisoes wedi cyflwyno uchafbwyntiau Tyddyn a Gardd/11 o Lanelwedd. Alla’ i fentro fod y rhaglen wedi denu’r gwylwyr wrth eu miloedd, gan gynnwys canran fawr o’r di-Gymraeg yma a thros glawdd offa sy’n dilyn Cefn Gwlad a Ffermio yn rheolaidd – ac sydd wedi ’laru ar bwyslais Countryfile ar dwristiaeth wledig. Gwn am sawl ffermwr yn y de-ddwyrain sy’n wylwyr ffyddlon trwy’r botwm 888. Yr un fath ydi hi efo Pobol y Cwm. Piciwch i dudalen sylwadau’r wefan, ac fe welwch chi ymateb gan selogion sebon o Lundain, Swydd Efrog a Cumbria. Maen nhw’n gyfranwyr gwell o lawer na’r Cymry cynhenid.

Wythnos diwethaf, cynhaliwyd sioe Cwmderi ar fuarth fferm Penrhewl. Wedi blwyddyn gythryblus a thywyll yn hanes (unig) fferm y pentref, rhwng iselder, colli arian a’r fuches gyfan i TB, roedd hi’n hen bryd i’r haul wenu ar y Reesiaid. Do, fe enillodd Eifion gwpan am y ddafad orau - er na chafwyd bŵ na bref mohoni, ac enillodd Eileen wyliau i Sorrento gyda Cadno - gan bechu ei merch Sioned yn uffernol. A! ’rhen Sioned Rees. Y flonden frathog a’r bwli sydd wedi llwyddo i bechu pawb a throi siop y pentref yn gawl potsh o boutique. Ydy, mae epil Denz wedi datblygu’n olynydd teilwng i Lisa Morgan (Beth Robert) a Sharon Burgess (Siân Naomi), fel arch-ast y pentref. Nid bod hynny’n argoeli’n dda iddi chwaith - gan i’r naill golli’i chariad lesbiaidd i lofrudd, a’r llall wedi’i lladd gan fom car. Pob clod i Emily Tucker am fynd i’r afael â chnawes fwya’r Cwm ag arddeliad, gan ddatblygu’r cymeriad clasurol mewn opera sebon y mae pawb yn hoffi’i gasáu. Gallwch hyd yn oed ymuno â thudalen Facebook ‘Mae Sioned Rees, Pobl y Cwm, yn haeddu SLAP’. Gwych! Does dim awgrym ei bod hi am gallio yn y dyfodol agos, wrth i Macsen White ofyn cwestiwn arbennig iddi’r wythnos hon…

Cyn cloi, sylw i seren ddisgleiria’ BBC Wales. Mae Doctor Who yn dal i ddiddanu’r to hŷn a brawychu’r rhai bach bob nos Sadwrn, er bod y ffans hirhoedlog yn amheus o hyd o’r bartneriaeth rhwng Matt Smith a’r Albanes Karen Gillan. Rhan o’r hwyl i mi, beth bynnag, ydi ’nabod y lleoliadau Cymreig, ac roedd Dr Who Confidential (BBC Three) yn dipyn o agoriad llygad nos Sadwrn diwethaf. Cip y tu ôl i’r llenni a gawsom, gan gynnwys camp y rheolwyr lleoliadau o ganfod chwe chastell gwahanol i gyfleu mynachdy yn y 22ain ganrif, a’r her aruthrol o symud actorion a chynhyrchwyr a setiau o Gaerffili i Abaty Nedd, o Gaerdydd i Gas-gwent yng nghanol stormydd eira Rhagfyr diwethaf.

Gobeithio bod adran farchnata’r Bwrdd Croeso yn gwylio!

Gair i gall

Dyma gri o’r galon i un o gyflwynwyr ifanc gorau S4C. Mae’n hen, hen, bryd i Mari Lovgreen roi’r sac i’w hasiant. Ar ôl dysgu’i chrefft ar Uned 5 cyn dod yn wyneb cyfarwydd a phoblogaidd ar faes yr Eisteddfod a Noson Lawen, mae pethau wedi mynd yn giami ar y naw i’r gochen o Gaernarfon. Dwi wedi dweud fy nweud digon eisoes am Cyfnewid. A bellach, mae wedi canfod ei hun Ar Gamera gyda Rhodri Ogwen Williams, sbloets nos Sadwrn y Sianel sy’n codi hiraeth am ddyddiau’r Brodyr Bach. “Cyfres adloniant ddireidus” ydi broliant y wefan, gyda chymysgedd o gamerâu cudd yn tynnu coes y cyhoedd, gwesteion arbennig fel Colin Jackson, Tara Bethan a Ryland Teifi, a gemau amrywiol i’r gynulleidfa. Swnio’n dda – ar bapur efallai. Neu ar gefn mat cwrw yn y Conway neu’r Cameo ar noson fawr i staff cwmni Alfresco, yn ôl yr hyn a welais hyd yma.

Mae’r stiwdio’n wirioneddol od, gyda llong ofod yn hongian uwchben y gynulleidfa sy’n eistedd mewn dwsin o geir Saab-heb-do a beiciau modur – cyfuniad anesboniadwy o bictiwrs parcio (drive-in) ac ET. Does ryfedd fod Ryland Teifi yn codi pac i Iwerddon os mai dyma’r math o waith teledu a gynigir iddo yng Nghymru bellach.

Ac un o’r gemau ydi ‘Talu’r Bil’, lle mae aelod lwcus/anffodus o’r gynulleidfa yn ateb cwestiwn er mwyn ennill swm cyfatebol o arian i’r dderbynneb yn ei boced. Dwi’n dal i aros am rywun sy’n mentro ar gamera efo derbynneb gwerth £1.36 o siop y pentref. Felly, plîs Mari, gwna ffafr i ti dy hun, rho dy droed i lawr ar sbardun un o’r Saabs a’i heglu hi fel diawl o’r fath rwtsh.

Gair i gall arall i droellwyr disgiau Radio Cymru. Does dim dwywaith fod Gwyneth Glyn yn gantores a sgwenwraig ddawnus, a dwi ddim yn amau nad yw ei halbwm ddiweddaraf yn werth ei phrynu - ond a oes rhaid i bob Twm, Dic a Dafydd a Caryl a Nia a Geraint Lloyd chwarae’r gân ‘Ewbanadmandda’ hyd syrffed? Canmoliaeth, arall y llaw arall, i ohebwyr y Gorfforaeth ar ôl eu lambastio am neilltuo cymaint o’u hamser a’u hadnoddau i’r Briodas Frenhinol. Diolch i’r Gogs styfnig, mi barodd y broses o gyfri’ pleidleisiau Etholiad y Cynulliad am ddeuddydd, gan ofyn tipyn o waith goramser ar ran Dewi Llwyd a’i dîm yn y Bae ac mewn canolfannau hamdden ar hyd a lled y wlad. A diolch byth am gyfranwyr cystal â Vaughan Roderick a Richard Wyn Jones yn Gymraeg, a Betsan Powys yn Saesneg, sy’n gwneud iawn am ddiffyg sylw Prydeinig i fuddugoliaeth Carwyn Jones yn sgil chwyldro Alex Salmond.

Pwy sy'n perthyn?

“Un o le 'dach chi?”

“Da chi’n perthyn i hwn a hwn?”

Ie, y cwestiynau nodweddiadol ar faes y Steddfod, y Sioe Fawr neu’n Seland Newydd, fel y profodd cyfaill o Rydaman yn ddiweddar wrth gwrdd â dyn o’r Tymbl ar fin gwneud naid bynji. Ac yn achos y cyfryngau Cymraeg, pwy sy’n fab/merch i bwy ym myd clique-aidd CF5. Fel cenedl fusneslyd, mae’n syndod nad oes rhaglen hel achau wedi bod ar S4C cyn hyn. Maen nhw’n wirion o boblogaidd ar y sianeli Saesneg ers oes pys, o Who do you think you are? y BBC i’r marathon dagreuol Long Lost Family ar ITV. Ac mae BBC Wales wedi cynhyrchu pum cyfres o Coming Home, sy’n helpu enwogion i ddysgu mwy am ei gwreiddiau Cymreig, fel yr actores Hollywood Susan Sarandon ym Mhen-y-bont ar Ogwr, Christopher All Creatures Great and Small Timothy yn y Bala, a’r colofnydd Janet Street-Porter yn Llanfairfechan. Efallai fod yna rhyw elfen sadistaidd ynom yn ysu am weld ymateb rhyw celeb i’r ffaith fod chwaer-yng-nghyfraith cefnder ei nain yn butain ers talwm, neu’n waeth fyth, yn Dori mawr.

Nid enwogion ond pobl gyffredin sy’n ymchwilio i’w gorffennol yn Perthyn, cyfres 8-rhan a gychwynnodd neithiwr, gyda Geraint Morgan o Benlle’r-gaer ger Abertawe. Er bod Geraint eisoes wedi gwneud tipyn o waith ei hun, roedd angen cymorth i ddatrys dirgelwch a rwygodd ei deulu dros ganrif yn ôl. Beth achosodd i Llewelyn Davies, brawd ei dad-cu, adael yr aelwyd ym Myddfai dan gwmwl ym 1908, a mudo i America yn llanc dwy ar bymtheg? Dan law tebol Heledd Cynwal - merch cyflwynwraig nid anenwog Wedi 3 - a chriw o dditectifs teuluol Llyfrgell Genedlaethol Aberystwyth, datgelwyd mai gadael ei dad sychdduwiol a’r gymdeithas ffug-barchus a wnaeth ar ôl cael ‘merch i drwbwl’. Ond erbyn y diwedd, cawsom wybod iddo ymgartrefu fel saer coed yn Colorado, priodi a magu tri o blant, ac ennill bri iddo’i hun fel y Cymro ystrydebol oddi cartref - arweinydd côr. A chydag ochenaid o ryddhad, deallodd Geraint fod ei hen ewythr a dafad ddu’r teulu wedi gwneud yn dda mewn gwlad newydd wedi’r cwbl. Ond - ac efallai mai fi sy’n dwp - dwi dal ddim yn berffaith sicr ai gadael ‘gwlad y menig gwynion’ o’i wirfodd neu dan orfodaeth oedd hanes yr hen Lew.

Trefnodd y tîm cynhyrchu syrpreis fach neis i Geraint Morgan ar y diwedd, trwy gysylltu â’i deulu newydd ar draws yr Iwerydd. A diolch i ogoniant y wegamera, doedd dim rhaid gwario cyfran helaeth o gyllideb y rhaglen ar docyn awyren i’r Unol Daleithiau. Diolch byth na ildiodd y cynhyrchwyr i’r demtasiwn o ddarparu car bach ciwt i Heledd Cynwal, y chwiw ddiweddaraf mewn rhaglenni Cymraeg, fel Fiat coch Aled Sam ac MG bach gwyrdd Steffan Rhodri.

Perthyn, 9 o’r gloch nos Fercher

Lawr ar lan y môr

Fuoch chi erioed mewn parti ble mae rhywun yn tawelu’r disgo ac yn mynnu sylw pawb gyda rhyw gyhoeddiad neu araith fach emosiynol. Na fi chwaith. Hawlio’r bar neu’r ciw vol-au-vent fydd hi yma. Ond mae pethau’n wahanol mewn dathliadau dramâu teledu. Mae Garry Monk o bawb yn dipyn o areithiwr/bôr partïon bellach, fel yn nathliad dyweddïad ei chwaer Britt a Siôn White yn Newcastle bell - sy’n swnio tipyn Cymreiciach na’n Newcastle Emlyn ni, yn ôl penodau diweddar ‘Geordies y Cwm’. Ac yn nrama newydd nos Sul, roedd sylw partïwyr Porthpenwaig wedi’i hoelio ar Ynyr ap Hedd a’i dri - ia, TRI - llwnc destun i’w sgolor o fab, Huw Ynyr, a’i ddarpar wraig ifanc. Mab sydd, gyda llaw, yn simsanu rhwng dwy ferch a dau Fae - rhwng Gwenan ei gariad bore oes a dyletswyddau teuluol ym mae Aberdaron (sori, Bae Porthpenwaig) a’i flonden ar y slei a gyrfa newydd ym mae Caerdydd.

Croeso i westy’r Angor mewn pentref glan môr ym Mhen Llŷn, gyda llond lle o Gymry glân a checrus, ‘fusutors’ trafferthus, Ficer ffeind o’r Sowth, triongl serch ifanc a pharti cerdd dant. ’Roedd yna gryn dipyn o sbort ymhlith ffrindiau pan welwyd hysbysluniau’r gyfres, gyda rhai’n ei chymharu â fersiwn pobl hŷn o Cei Bach i Ballykissangel neu Teulu ‘pendraw’r byd’ chwadal pobl leol. Diolch i’r drefn nad oes brodyr yn ffeirio gwragedd ei gilydd yn hon… hyd yma beth bynnag. Rhyw Home and Away roeddwn i’n ei gweld hi, er mai’r unig liw haul welwch chi ydi wyneb lledr Largo (John Ogwen) yr hen ’sgotwr sarrug sy’n gorfod ildio’i swydd yn yr Angor i fab y perchennog. Rhwng Largo a’i wraig biwis, Ann (Iola Gregory), mae’r ddau’n ddigon i ladd diwydiant ymwelwyr hollbwysig yr ardal am byth. Ond mae yna ddigonedd o hwyl yng nghegin y gwesty, yn enwedig gyda Gwyneth Tŷ Cerrig wrth y llyw - hen ferch ifanc sy’n prysur sgramblo, ffrïo neu botsio wyau i frecwastau (rôl addas iawn i Delyth Eirwyn, actores y ffilm gomedi Omlet - beth ddigwyddodd i’r dilyniant gyda llaw?), ac sy’n gwneud llygad llo Llŷn ar y Ficer Dewi Aeron o bell. Gyda llaw, roedd yr olygfa yn y fynwent rhyngddo fo ac Edna a gollodd ei gŵr ar swnt tymhestlog Enlli, yn chwithig braidd - gyda sgwrs hir a dwys am ddiawlio Duw a cholli ffydd eiliadau yn unig ar ôl iddyn nhw anfon cerddwyr o Saeson ar ben ffordd. Ôl llaw Aled Jones Williams, y cyn-ficer a chydawdur Cefin Roberts efallai?

Does dim dwywaith y bydd hon yn plesio cynulleidfaoedd traddodiadol nos Sul gyda digon o hwyl a haul a golygfeydd camera gwych yn wrthgyferbyniad llwyr i dywyllwch dudew Alys. A hwb aruthrol i’r diwydiant ymwelwyr cartre yn Aberdaron.

Porthpenwaig, bob nos Sul, 9-10pm

Gwnaed yn Llanwrin

Beth sy’n digwydd i actor di-waith? Pwdu, ymddangos ar raglen realiti efo Dudley neu ‘Big Brother on Ice’, byw ar enillion hael Pobol y Cwm tan i’r cyfri banc sychu’n grimp fel un Portiwgal? Yr arferiad diweddar ydi arallgyfeirio i fyd cyflwyno. Bu’r actores gomedi Caroline Quentin, sydd bellach yn fwy enwog am hyrwyddo prydau parod drud, yn crwydro’r India ar ITV. A chefais fodd i fyw yn ddiweddar wrth ddigwydd taro ar Michael Palin yn ymweld â ffarm grocodeils yn Awstralia ac yn chwerthin am ben neidwyr bynji hanner-pan yn Seland Newydd, mewn ailddarllediad o gyfres bymtheg mlwydd oed ar ryw sianel ddigidol. Dwi wrth fy modd hefo cyfresi o’r fath. A bellach, mae’r dyn y tu ôl i gymeriadau cofiadwy Con Passionate a Gavin and Stacey, a hyd yn oed aelod o dîm Criced S4C y llynedd, yn olrhain allforion o Gymru i bedwar ban byd. Tybed a fydd yn cyfeirio at chwaraewyr gorau’r Gweilch yn codi pac i borfeydd brasach Ffrainc?

O Gymru Fach ydi’r rhaglen, a Steffan Rhodri yw’r cyflwynydd, fel y’n hatgoffodd ni gyda “Steffan Rhodri ydw i…” - un o allforion teledu America sy’n gwneud i mi wingo bob tro y’i clywaf mewn rhaglen ddogfen Gymraeg y dyddiau hyn. Sef bob yn ail rhaglen ddogfen Gymraeg y dyddiau hyn. Ych a fi. Ar ôl gwagio’r bwced chwydu, dechreuais ymlacio a mwynhau, er bod y deng munud cyntaf yn gwneud i mi amau a oedd Dave Coaches wedi disodli Dai Jones mewn fersiwn ffres a ffynci o Cefn Gwlad gan gwmni Boomerang, gyda graffeg modern, onglau camera clyfar a thechneg hollti’r sgrîn yn ddwy i ddangos golygfeydd gwahanol ochr yn ochr i’w gilydd. Dechreuodd y daith ar fferm organig Cae Iago ger Machynlleth, wrth i Steffan Rhodri helpu - os helpu hefyd - i ddewis ŵyn mynydd Cymreig ar gyfer bwytai pum seren y Dwyrain Pell, via lladd-dy’r Drenewydd. Erbyn diwedd y rhaglen, roedd yn cynorthwyo draig o gogyddes o’r enw Vivi Chung - fersiwn Kowloon o Gordon Ramsay - i dro-ffrïo cig oen Cymreig ar gyfer gwledd deuluol. Efallai fod y cyflwynydd wedi’i gor-ddweud hi braidd gyda’r broliant ‘pum seren’ ddechrau’r rhaglen, gan mai mewn siop gornel fach yn Hong Kong y prynwyd cig oen Cae Iago ar gyfer smotyn o fwyty organig digon di-nod yng nghysgod tyrrau gwydr y ddinas fawr boblog. A doedd dim sôn am label y ddraig goch ar becyn y siop chwaith.

Wedi dweud hynny, roedd digon o hanesion difyr am fentrwyr eraill i lenwi’r awr, rhwng cwmni o Lanpumsaint sy’n cynhyrchu eli iachaol ar gyfer salons harddwch, i Gofis sy’n gwerthu teclynnau mesur llygredd ac arbed ynni i ddinasoedd myglyd Tsieina. A digon o waith teithio i gadw Steffan Rhodri yn hapus tan y gyfres nesaf o Teulu.

O Gymru Fach, 8.25 o’r gloch nos Fawrth

McCofi heb sglods

Triawd mewn tracwisg, trenyrs gwyn, a chapiau pêl fas yn cuddio hanner eu hwynebau gwelw, yn cerdded drwy’r stad i gyfeiliant rap-hip-hop-garej-neu-beth-bynnag. Y tri’n ymwelwyr rheolaidd ag un o dai lojins Ei Mawrhydi, ac yn cyfaddef fod y carchar a’i fwrdd pŵl yn cynnig cyfleusterau gwell i ladd amser nag adre. Cwyno wrth y camera am y diffyg cyfleoedd a chyflogaeth yn y Dre er gwaetha’r parc diwydiannol drws nesaf. A chwerthin yn drist wrth gyfeirio at ymateb pobl eraill atynt fel ‘rafins’ lle mae ‘pawb yn edrach fel tramps’ ac yn methu fforddio’r dillad ‘iawn’. Pum munud agoriadol digon syber i Cegin Cofi (Cwmni Da) a gychwynnodd neithiwr. A chyn inni droi’n Daily Mail-aidd i gyd a’u cyhuddo o fyw’n fras ar setiau teledu sinematig a BMWs a brynwyd gyda budd-daliadau, cawsom gip ar gartre’ truenus a thamp teulu ifanc ‘Sgaw’ lle’r oedd y gegin yn prysur ddadfeilio. Am gelpan cyhoeddus i Gartrefi Cymunedol Gwynedd! Anobaith neu beidio, roedd Sgaw a’i fêts Dean a Jamie a Dave yn benderfynol o weddnewid eu byd trwy ymuno â menter newydd a chyffrous gyda fan fwyd. Eu bwriad ydi dysgu sgiliau coginio ac ennill cyflog go iawn trwy werthu prydau ffres ac iach ar strydoedd seimllyd Sgubor Goch. A dyma gyflwyno’r arlwywr profiadol a’r cymer lleol Kenny Khan i roi’r hogs ar ben ffordd. Ond nid gwirfoddolwr dosbarth canol na phlismon bwyd nawddoglyd mohono - mae’r hanner Afghan, hanner Cymro byrlymus hwn yn siarad o brofiad, ar ôl dianc o gartref plant Birmingham yn 12 oed i gyfnod o “ddwyn, cwffio, detention centre, dwyn, cwffio, jêl”. Erbyn heddiw, mae wedi callio a derbyn cyfrifoldeb fel tad ei hun, yn union fel nod ‘Sgaw’ ac eraill. Ac roedd edmygedd y criw ifanc ohono’n amlwg, wrth iddyn nhw ymgynnull yn nhŷ Kenny i drafod syniadau, chwarae gwyddbwyll a choginio, ym, selsig a byrgyrs. O wel, dechrau wrth eu traed amdani. A gwelsom y criw yn derbyn clamp o bopty newydd sgleiniog fel cyfraniad i’r fenter gan fusnes lleol. Mi fuasai Dai ‘Big Society’ Cameron wrth ei fodd. Ar wahân i drosleisio Mari Rowland Hughes, rhaglen y bobl oedd hon gyda’r cyfranwyr yn rhydd i siarad ymysg ei gilydd, tynnu coes a diawlio o flaen camera. Diolch byth, serch hynny, am 888 i’r rhai ohonom nad ydym yn rhugl yn iaith ‘Sgubs’. Nid y botwm coch a ddefnyddiais am 8.30 nos Sul diwethaf, ond y switsh diffodd. Gyda Rhydian a Mark Evans wedi cael mwy na’u siâr o sylw gan S4C, cafodd seren wib ddiweddaraf y Sianel - a seren un o gas-hysbysebion pennaf Prydain ar hyn o bryd - raglen awr a hanner iddo’i hun. Cyngerdd Cothi a Sioe ’Dolig fydd hi nesa… Cegin Cofi, 9 o’r gloch nos Fercher.